Shloka 14

Māhātmya of the Kāverī–Narmadā Confluence (Patreśvara Tīrtha): Sin-Removal and Merit

Devanagari script

अग्निप्रवेशं यः कुर्याद्यश्च कुर्य्यादनाशनम् । अनिवर्तिका गतिस्तस्य यथा मे शंकरोऽब्रवीत्

Transliteration

agnipraveśaṃ yaḥ kuryādyaśca kuryyādanāśanam | anivartikā gatistasya yathā me śaṃkaro'bravīt

Translation

Sesiapa yang masuk ke dalam api, dan sesiapa yang melakukan anāśana hingga mati—perjalanannya menjadi tidak dapat berpatah balik, sebagaimana Śaṅkara pernah memberitahuku.

Word by Word

• अग्नि-प्रवेशम्: entering fire
• अग्नि-प्रवेशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक) + प्रवेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘entry into fire’

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• कुर्यात्: should do
• कुर्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; ‘should do/perform’

• यः: and who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; (द्वितीयः सम्बन्धः)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• कुर्यात्: should do
• कुर्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• अनाशनम्: fasting
• अनाशनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अनाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘fasting/abstaining from food’

• अनिवर्तिका: irreversible
• अनिवर्तिका: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनिवर्तिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण; ‘non-returning/irreversible’

• गतिः: destination/going
• गतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; ‘of him’

• यथा: as
• यथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/उपमानवाचक (as/just as)

• मे: to me
• मे: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th) एकवचन (enclitic); ‘to me/of me’ (here: ‘to me’)

• शंकरः: Śaṅkara
• शंकरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लुङ् (Aorist/अनद्यतनभूत); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; ‘said/spoke’

Speaker

Narrator (a speaker reporting: “as Śaṅkara told me”)

Verse Rasa

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: shanta

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: कुर्याद्यः → कुर्यात् + यः; यश्च → यः + च; कुर्य्यादनाशनम् → कुर्यात् + अनाशनम्; शंकरोऽब्रवीत् → शंकरः + अब्रवीत्; गतिस्तस्य → गतिः + तस्य.

Characters & Entities

• Śaṅkara (Śiva)

FAQs

What actions are described in this verse?

It mentions agni-praveśa (entering fire, i.e., self-immolation) and anāśana (fasting/abstaining from food, here implying fasting unto death).

What does “anivartikā gatiḥ” mean here?

It means an “irreversible course/destiny”—a path whose consequences cannot be easily turned back from, implying severe karmic and spiritual repercussions.

Who is Śaṅkara in this verse, and why is he cited?

Śaṅkara refers to Śiva. He is cited as an authoritative source for the teaching that such acts lead to an irreversible outcome.