Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

Expansion of Creation through Dakṣa and Kaśyapa: Devas, Dānavas, Nāgas, Birds, and Cosmic Offices

निकुम्भनामा गुर्वक्षः कुक्षिर्भौमोथ भीषणः । एवमन्ये तु बहवो बाणोज्येष्ठो गुणाधिकः

nikumbhanāmā gurvakṣaḥ kukṣirbhaumotha bhīṣaṇaḥ | evamanye tu bahavo bāṇojyeṣṭho guṇādhikaḥ

Ada yang bernama Nikumbha; (yang lain) Gurvakṣa; Kukṣi; Bhauma; kemudian Bhīṣaṇa. Demikianlah ramai yang lain; Bāṇa ialah yang sulung dan paling utama dalam kebajikan.

निकुम्भनामānamed Nikumbha
निकुम्भनामā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिकुम्भ (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (निकुम्भ-नाम यस्य सः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular
गुर्वक्षः(one) with heavy/large eyes
गुर्वक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (गुरूणि अक्षाणि यस्य सः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular
कुक्षिःKukṣi (proper name)
कुक्षिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुक्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
भौमःBhauma (proper name)
भौमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभौम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
अथthen/and
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formसमुच्चय/अनन्तरार्थक-अव्यय; indeclinable particle ‘then/and’
भीषणःterrible
भीषणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootभीषण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्यय; adverb ‘thus/in this way’
अन्येothers
अन्ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Nominative plural
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अवधारणार्थक-अव्यय; particle ‘but/indeed’
बहवःmany
बहवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Nominative plural
बाणःBāṇa
बाणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular
ज्येष्ठःeldest
ज्येष्ठः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular
गुणाधिकःsuperior in qualities
गुणाधिकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootगुण + अधिक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (गुणैः अधिकः/गुणेषु अधिकः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular

Unspecified (narratorial voice within the Adhyaya context)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: vira

Sandhi Resolution Notes: निकुम्भनामा = निकुम्भ + नाम + (बहुव्रीहि) प्रथमा एकवचन; कुक्षिर्भौमोथ = कुक्षिः + भौमः + अथ; एवमन्ये = एवम् + अन्ये; बहवो = बहवः (ओ-आदेशः पदान्ते); बाणोज्येष्ठो = बाणः + ज्येष्ठः.

N
Nikumbha
G
Gurvakṣa
K
Kukṣi
B
Bhauma
B
Bhīṣaṇa
B
Bāṇa

FAQs

It functions as a catalog-style genealogical listing, enumerating notable figures and highlighting Bāṇa as the eldest and foremost in qualities.

Not directly; it is primarily descriptive (a lineage/name list). Any theological reading is indirect—valuing guṇa (virtues) as a distinguishing trait even among powerful beings.

The verse explicitly elevates 'guṇa' (virtue/quality) as a criterion of excellence, implying that seniority and moral/spiritual qualities can define prominence beyond mere power or birth.