Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Determination of Expiations: Purification after Forbidden Food, Impurity, and Transgression

गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधिसर्पिः कुशोदकम् । दिनद्वयं पिबेद्विप्र चैकरात्रमुपोषितः । सर्वपापहरं कृच्छ्रं मुने सांतपनं स्मृतम्

gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhisarpiḥ kuśodakam | dinadvayaṃ pibedvipra caikarātramupoṣitaḥ | sarvapāpaharaṃ kṛcchraṃ mune sāṃtapanaṃ smṛtam

Air kencing lembu, tahi lembu, susu, dadhi (susu masam), ghee, dan air yang direndam rumput kuśa—setelah berpuasa satu malam, wahai vipra, selama dua hari hendaklah meminumnya. Wahai muni, kṛcchra ini dikenang sebagai Sāṃtapana, penghapus segala dosa.

गोमूत्रम्cow urine
गोमूत्रम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootगो + मूत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (cow's urine)
गोमयम्cow dung
गोमयम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootगो + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (cow dung)
क्षीरम्milk
क्षीरम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दधिcurd
दधि:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootदधि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सर्पिःghee
सर्पिः:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootसर्पिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (वेद/काव्ये प्रायः सर्पिः = घृतम्)
कुशोदकम्kuśa-water
कुशोदकम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootकुश + उदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (water with kuśa grass)
दिनद्वयम्for two days
दिनद्वयम्:
कालाधिकरण (Kāla-Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootदिन + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (two days)
पिबेत्should drink
पिबेत्:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (should drink)
विप्रO brāhmaṇa
विप्र:
सम्बोधन (Sambodhana)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
and
:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एकरात्रम्for one night
एकरात्रम्:
कालाधिकरण (Kāla-Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootएक + रात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (one night)
उपोषितःhaving fasted
उपोषितः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootउप + वस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past active/PPP in sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (having fasted)
सर्वपापहरम्removing all sins
सर्वपापहरम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसर्व + पाप + हर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (remover of all sins)
कृच्छ्रम्(a) penance called kṛcchra
कृच्छ्रम्:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मुनेO sage
मुने:
सम्बोधन (Sambodhana)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
सांतपनम्Sāṃtapana (penance)
सांतपनम्:
समानााधिकरण/विशेष्य (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootसांतपन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (name of a penance)
स्मृतम्is declared/considered
स्मृतम्:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे (is said/considered)

Unspecified (narrative voice addressing a sage: 'mune')

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

Sandhi Resolution Notes: पिबेद्विप्र = पिबेत् + विप्र; चैकरात्रम् = च + एकरात्रम्; एकरात्रमुपोषितः = एकरात्रम् + उपोषितः (अम् + उ → म् उ)

V
Vipra (brāhmaṇa)
K
Kuśa (grass)

FAQs

It outlines the Sāṃtapana kṛcchra, an expiatory austerity involving a one-night fast followed by drinking a prescribed set of cow-derived substances and kuśa-infused water for two days.

Kuśa (darbha) is a standard purificatory element in Vedic-ritual contexts; kuśa-infused water is treated as ritually cleansing and suitable for prayāścitta procedures.

It presents disciplined self-restraint and ritual expiation (prayāścitta) as a means of moral purification—framing atonement as structured practice rather than mere verbal regret.