Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Sudevā’s Ascent to Heaven

Merit, Hospitality, and Release from Hell

एवं हि चिंतमानायाः स्फुटितं हृदयं मम । गताः प्राणास्तदा कायं परित्यज्य वरानने

evaṃ hi ciṃtamānāyāḥ sphuṭitaṃ hṛdayaṃ mama | gatāḥ prāṇāstadā kāyaṃ parityajya varānane

Tatkala aku berfikir demikian, hatiku pun hancur berkeping; lalu nafas hayatku pergi, meninggalkan jasad ini, wahai yang berwajah jelita.

एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (manner adverb)
हिindeed
हि:
Avadharana/Hetu (Emphasis/Cause)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (emphasis/causal)
चिन्तमानायाःof me while thinking
चिन्तमानायाः:
Kriya-visheshana (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले आत्मनेपदी कृदन्त (Present middle participle/शानच्), स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘मम’ इत्यस्य भाववर्णनम् (while I was thinking)
स्फुटितम्burst, broken
स्फुटितम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्फुट् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘हृदयम्’ इत्यस्य विधेयम्
हृदयम्heart
हृदयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
गताःgone
गताः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘प्राणाः’ इत्यस्य विधेयम्
प्राणाःlife-breaths
प्राणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
कायम्body
कायम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
परित्यज्यhaving abandoned
परित्यज्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + त्यज् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/ल्यप्), अव्ययभावः; पूर्वकालिकक्रिया (having abandoned)
वराननेO fair-faced one
वरानने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवरानना (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (वरम् आननम् यस्याः सा); स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/8th), एकवचन

Unclear from single-verse context (likely a female narrator addressing another woman, vocative: varānane).

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: bhayanaka

Sandhi Resolution Notes: चिंतमानायाः → चिन्तमानायाः (अनुस्वार/वर्तनी भेद); प्राणास्तदा → प्राणाः + तदा; परित्यज्य (ल्यप्) पूर्वक्रिया सूचकः।

FAQs

It is a standard Sanskrit idiom for death: the vital energies (prāṇas) are said to leave the body, indicating the end of embodied life.

Varānane means “beautiful-faced one” and is a vocative address to a woman; the exact addressee cannot be identified from this verse alone without surrounding context.

The verse portrays extreme inner anguish—so intense that it culminates in death—highlighting how overpowering grief or mental turmoil is treated as a serious spiritual and human condition in Purāṇic narrative.