Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

The Discourse of Rukmāṅgada

Prabodhinī Ekādaśī, Kārtika-vrata, and Satya-dharma

तानि यास्यंति सर्वाणि उपोष्येमां प्रबोधिनीम् । प्रबोधयेद्धर्म्मपरान्न्यायाचार समन्वितान् ॥ ३७ ॥

tāni yāsyaṃti sarvāṇi upoṣyemāṃ prabodhinīm | prabodhayeddharmmaparānnyāyācāra samanvitān || 37 ||

Dengan berpuasa pada Prabodhinī (Ekādaśī) ini, semuanya itu (dosa dan halangan) berakhir. Hendaklah seseorang membangunkan Tuhan, dan juga membangunkan mereka yang teguh pada dharma—yang berakhlak benar serta berdisiplin menurut tata yang tepat.

तानिthose (sins)
तानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम (पूर्वोक्त ‘पापानि’ इत्यस्य अन्वयः)
यास्यन्तिwill go away/depart
यास्यन्ति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलृट् (Simple Future/भविष्यत्), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (तानि)
उपोष्यhaving fasted
उपोष्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया/Having done)
TypeIndeclinable
Rootउप + वस् (धातु) → उपोष्य (कृदन्त)
Formक्त्वा-न्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; अर्थः—उपवासं कृत्वा
इमाम्this
इमाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
प्रबोधिनीम्Prabodhinī (Ekādaśī)
प्रबोधिनीम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootप्रबोधिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (तिथिविशेष-नाम)
प्रबोधयेत्should awaken/should rouse
प्रबोधयेत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र + बुध् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/Potential), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
धर्म-परान्those devoted to dharma
धर्म-परान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (धर्मे पराः = धर्मनिष्ठान्)
न्याय-आचार-समन्वितान्endowed with justice and proper conduct
न्याय-आचार-समन्वितान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootन्याय (प्रातिपदिक) + आचार (प्रातिपदिक) + सम् + अन्वि (धातु) → समन्वित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP) ‘समन्वित’; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (न्याय-आचाराभ्यां समन्वितान्)

Sanatkumara (teaching Narada in the Uttara-Bhaga tirtha/vrata discourse)

Vrata: Prabodhinī Ekadashi

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

V
Vishnu
N
Narada

FAQs

It states that observing the Prabodhinī Ekādaśī fast removes accumulated spiritual impediments and emphasizes awakening—both the ritual ‘awakening’ of Hari and the moral awakening of dharma-minded people.

Bhakti is expressed through Ekādaśī upavāsa and Hari-prabodhana (worship that ritually ‘awakens’ Vishnu), paired with cultivating a community rooted in dharma and right conduct.

The verse chiefly reflects Kalpa (ritual discipline): the vrata practice of upavāsa and prescribed devotional acts (prabodhana), framed within nyāya-ācāra—normative rules of righteous behavior.