Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 87

Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa

बुद्धिभक्षार्थयोः शब्दकर्मकाणां निजेच्छया । प्रयोज्य कर्मण्यन्येषां ण्यंतानां लादयो मताः ॥ ८७ ॥

buddhibhakṣārthayoḥ śabdakarmakāṇāṃ nijecchayā | prayojya karmaṇyanyeṣāṃ ṇyaṃtānāṃ lādayo matāḥ || 87 ||

Bagi kata kerja yang bermakna ‘menyebabkan mengetahui’ atau ‘menyebabkan makan’, serta kata kerja yang mengambil objek berupa ujaran, bentuk kausatif (ṇyanta) boleh digunakan menurut kehendak sendiri. Dan bagi kata kerja lain juga, akhiran la- (la-ādi) difahami terpakai pada bentuk kausatif itu apabila digunakan dalam erti menyuruh orang lain melakukan sesuatu perbuatan.

buddhi-bhakṣa-arthayoḥof intellect, eating, and meaning/purpose
buddhi-bhakṣa-arthayoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbuddhi (प्रातिपदिक) + bhakṣa (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formसमासः—द्वन्द्व (इतरेतर-द्वन्द्व; three members); पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्तिः; द्विवचन-रूप (Genitive dual ending -yoḥ used for the compound set)
śabda-karmakāṇāmof those whose object is a word/sound (śabda-karmaka roots)
śabda-karmakāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootśabda (प्रातिपदिक) + karmaka (प्रातिपदिक)
Formसमासः—तत्पुरुष (कर्मधारय: शब्दः कर्म यस्य/शब्दकर्मक); पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्तिः; बहुवचन
nija-icchayāby one’s own will
nija-icchayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootnija (प्रातिपदिक) + icchā (प्रातिपदिक)
Formसमासः—कर्मधारय (निजा इच्छा); स्त्रीलिङ्ग; तृतीया-विभक्तिः (Instrumental); एकवचन
prayojyahaving caused to be used / having employed
prayojya:
Kriya (क्रिया; पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√yuj (धातु) + ṇic (णिच्) + ya (ल्यप्/य)
Formकृदन्तः—ल्यप्/य-प्रत्ययान्त (gerund/absolutive); णिच्-प्रयोजक-भाव (causative base)
karmaṇiin the object (karma) sense
karmaṇi:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्तिः; एकवचन
anyeṣāmof others
anyeṣām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्तिः; बहुवचन
ṇyaṃtānāmof ṇya-ending (causative/derived) forms
ṇyaṃtānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootṇyaṃta (प्रातिपदिक; from ṇic/ṇya derivation class)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्तिः; बहुवचन
lādayaḥla etc. (la-affixes and the like)
lādayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootlādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः; बहुवचन; 'lādi' = la-ādi (beginning with la)
matāḥare considered
matāḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√man (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः; बहुवचन

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

It presents Vyākaraṇa (grammar) as a Vedāṅga discipline: precise language-use safeguards the correct transmission of Vedic meaning, which supports dharma and ultimately aids mokṣa-oriented study.

Indirectly: by clarifying correct verb-forms and meanings, it supports accurate recitation and understanding of sacred texts—an essential foundation for steady Vishnu-bhakti grounded in śāstra.

Vyākaraṇa: it highlights the causative formation (ṇyanta/ṇic) and the use of finite verb endings (laṭ etc.) when expressing ‘causing another to do an action’, including optional usage in certain semantic classes.