Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 49

योगस्वरूप-धारणा-समाधि-वर्णनम् (केशिध्वजोपदेशः)

Devanagari script

तद्रू पं विश्वरूपस्य चिन्त्यं योगयुजा नृप । तस्य ह्यात्मविशुर्द्ध्य्थं सर्वकिल्बिषनाशनम् ॥ ४९ ॥

Transliteration

tadrū paṃ viśvarūpasya cintyaṃ yogayujā nṛpa | tasya hyātmaviśurddhythaṃ sarvakilbiṣanāśanam || 49 ||

Translation

Wahai Raja, yogin hendaklah merenungi rupa Viśvarūpa, bentuk Semesta itu; kerana ia menyucikan diri dan memusnahkan segala dosa serta kekotoran.

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (रूपम्) इत्यस्य विशेषण

• रूपम्: form
• रूपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• विश्व-रूपस्य: of the universal-formed (Viśvarūpa)
• विश्व-रूपस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (विश्वं रूपं यस्य); पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन

• चिन्त्यम्: to be contemplated
• चिन्त्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चिन्त् (धातु) + यत् (कृदन्त)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/भाव्य); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (रूपम्) इत्यस्य विशेषण

• योग-युजा: by the yogin (one united with yoga)
• योग-युजा: Karana (करण/तृतीया)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक) + युज् (धातु) + क्त (कृदन्त) / युज्-प्रातिपदिक
• Form: तत्पुरुष (योगेन युक्तः/युजः); पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन

• तस्य: of him/of that
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Avyaya (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निश्चय/हेतुबोधक अव्यय (particle)

• आत्म-विशुद्ध्यर्थम्: for the purification of the self
• आत्म-विशुद्ध्यर्थम्: Prayojana (प्रयोजन/अर्थ)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक) + विशुद्धि (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (आत्मनः विशुद्धिः) + तत्पुरुष (तदर्थम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/accusative) एकवचन; प्रयोजनार्थक (purpose)

• सर्व-किल्बिष-नाशनम्: destroyer of all sins
• सर्व-किल्बिष-नाशनम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + किल्बिष (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (सर्वेषां किल्बिषाणां नाशनम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (तद्रूपम्) इत्यस्य विशेषण

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada; addressed as 'nṛpa' in the verse’s instructional style)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Vishnu (as Viśvarūpa)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that contemplating Viṣṇu’s Viśvarūpa is a direct means of ātma-viśuddhi (inner purification) and is described as capable of destroying all kilbiṣa (moral and mental impurities).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By directing the mind to Viṣṇu as the all-encompassing Universal Form, it frames devotion as steady remembrance and contemplation—Bhakti expressed through dhyāna that purifies the heart.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) is taught in this line; the practical takeaway is yogic mental discipline—focused contemplation (cintana/dhyāna) as a sādhanā for purification.