Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 25

Sṛṣṭi-pralaya-kathana: Mahābhūta-guṇāḥ, Vṛkṣa-indriya-vādaḥ, Prāṇa-vāyu-vyavasthā

भृगुरुवाच । अनंतमेतदाकाशं सिद्धदैवतसेवितम् । रम्यं नानाश्रयाकीर्णं यस्यांतो नाधिगम्यते ॥ २५ ॥

bhṛguruvāca | anaṃtametadākāśaṃ siddhadaivatasevitam | ramyaṃ nānāśrayākīrṇaṃ yasyāṃto nādhigamyate || 25 ||

Bhṛgu berkata: Ākāśa ini tidak bertepi, dihormati dan dilayani oleh para siddha serta para dewa. Ia indah, dipenuhi pelbagai tempat bernaung; dan batasnya tidak pernah dapat dicapai.

भृगुःBhṛgu
भृगुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वक्ता
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अनन्तम्endless
अनन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘आकाशम्’ इत्यस्य विशेषणम्
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘this’
आकाशम्sky; space
आकाशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
सिद्धदैवतसेवितम्served/attended by siddhas and deities
सिद्धदैवतसेवितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसिद्ध-दैवत-सेवित (√सेव् धातु; क्त कृदन्त; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘सेवित’ = भूतकर्मणि कृदन्त; ‘सिद्धैः दैवतैः’ इति तृतीया-तत्पुरुष-सम्बन्धः
रम्यम्beautiful; delightful
रम्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘आकाशम्’ इत्यस्य विशेषणम्
नानाvarious; many
नाना:
None (विशेषणार्थ)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय)
Formअव्यय—विविधार्थक (adverbial/indeclinable used in compounds)
आश्रयाकीर्णम्filled with various abodes/supports
आश्रयाकीर्णम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआश्रय-आकीर्ण (√कॄ/कीर् ‘to scatter/fill’; क्त कृदन्त; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘आश्रयैः आकीर्णम्’ (filled with abodes) इति तृतीया-तत्पुरुषः
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्धसूचक ‘whose’
अन्तःend; limit
अन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘end/limit’
not
:
None (निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
अधिगम्यतेis attained/known
अधिगम्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअधि + √गम् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)

Bhṛgu

Vrata: none

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

B
Bhṛgu
S
Siddhas
D
Daivatas

FAQs

It points to the boundlessness of ākāśa as a symbol of the limitless reality that cannot be grasped by ordinary measurement—encouraging detachment from finite notions and turning the mind toward moksha.

By showing that even vast cosmic realms have no reachable “end,” it implicitly directs the seeker beyond mere fascination with higher worlds toward surrender to the Supreme (often taught in the Narada Purana through Vishnu-bhakti) as the true refuge.

No specific Vedanga (like Vyākaraṇa, Jyotiṣa, or Kalpa) is taught directly; the takeaway is contemplative—using cosmological reflection as a support for jñāna and vairāgya within moksha-dharma instruction.