HomeMatsya PuranaAdh. 142Shloka 70
Previous Verse
Next Verse

Matsya Purana — Measures of Time: Caturyuga Computation, Shloka 70

केशाः स्थिता ललाटेन जिह्वा च परिमार्जनी श्यामप्रभाश्चतुर्दंष्ट्राः सुवंशाश्चोर्ध्वरेतसः //

keśāḥ sthitā lalāṭena jihvā ca parimārjanī śyāmaprabhāścaturdaṃṣṭrāḥ suvaṃśāścordhvaretasaḥ //

Rambut mereka terletak di dahi; lidahnya seakan-akan dibentuk sebagai alat penyuci. Mereka bersinar dengan kilau gelap, mempunyai empat taring, berketurunan mulia, dan digambarkan memelihara brahmacarya, dengan benih hayat diarahkan ke atas (ūrdhva-retas).

keśāḥhair
keśāḥ:
sthitāḥplaced/arranged
sthitāḥ:
lalāṭena (lalāṭe)on the forehead
lalāṭena (lalāṭe):
jihvātongue
jihvā:
caand
ca:
parimārjanīcleanser/polisher (purifying, licking-clean)
parimārjanī:
śyāma-prabhāḥdark-hued in radiance/with dusky splendor
śyāma-prabhāḥ:
catur-daṃṣṭrāḥfour-fanged
catur-daṃṣṭrāḥ:
su-vaṃśāḥof good lineage/noble stock
su-vaṃśāḥ:
caand
ca:
ūrdhva-retasaḥcelibate/continent, with semen (retas) drawn upward (a mark of yogic restraint).
ūrdhva-retasaḥ:
Lord Matsya (Vishnu) instructing Vaivasvata Manu on iconographic/characteristic marks
Lord MatsyaVaivasvata Manu
IconographyPratima LakshanaTemple ArtYogic MarksVastu Shastra

FAQs

This verse does not describe pralaya directly; it belongs to iconographic description (lakṣaṇa), outlining how certain beings/forms should be characterized in sacred imagery.

Indirectly, it promotes ideals valued in dharma—nobility of conduct (suvaṃśa) and self-restraint (ūrdhvaretas). Such virtues are praised for rulers and householders as foundations for disciplined governance and ethical life.

It provides pratima-lakṣaṇa cues used by sculptors and temple planners: placement of hair/forehead detail, depiction of a cleansing tongue, dark radiance, and four fangs—features that guide consistent sacred representation within Vastu-aligned temple art programs.