Next Verse

Shloka 1

Adhyaya 77Sanjna’s Withdrawal from Surya: The Birth of Yama and Yamuna, and the Emergence of Chhaya

षट्सप्ततितमः सप्तसप्ततितमोऽध्यायः- ७७

मārkaṇḍeya uvāca

मार्तण्ड रस्यवेर्भार्या तनया विश्वकर्मणः ।

संज्ञा नाम महाभाग तस्यां भानुरजीजनत् ॥

ṣaṭsaptatitamaḥ saptasaptatitamo 'dhyāyaḥ- 77 mārkaṇḍeya uvāca mārtaṇḍa rasyaverbhāryā tanayā viśvakarmaṇaḥ / saṃjñā nāma mahābhāga tasyāṃ bhānur ajījanat

Mārkaṇḍeya berkata: Wahai yang mulia, Saṃjñā—puteri Viśvakarman—menjadi isteri Mārtaṇḍa (Dewa Surya). Daripadanya, Bhānu (Surya) memperanakkan zuriat.

षट्-सप्तति-तमःseventy-sixth
षट्-सप्तति-तमः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootषट् (प्रातिपदिक) + सप्तति (प्रातिपदिक) + तमप् (प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; द्विगु-समास (संख्यापूर्वक) + तम (ordinal): ‘छियासत्तरतमः’
सप्त-सप्तति-तमःseventy-seventh
सप्त-सप्तति-तमः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (प्रातिपदिक) + सप्तति (प्रातिपदिक) + तमप् (प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; द्विगु + तम: ‘सत्त्यत्तरतमः’
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
मārkaṇḍeyaḥMārkaṇḍeya
मārkaṇḍeyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
मार्तण्डस्यof Mārtāṇḍa (the Sun)
मार्तण्डस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमार्तण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case/Genitive), एकवचन
विवेःof Vivasvat/Vivi (name)
विवेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootविवि (प्रातिपदिक; proper name)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case/Genitive), एकवचन
भार्याwife
भार्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
तनयाdaughter
तनया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतनया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; appositional
विश्वकर्मणःof Viśvakarman
विश्वकर्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case/Genitive), एकवचन
संज्ञाSaṃjñā
संज्ञा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
नामnamed
नाम:
Viśeṣaṇa (विशेषण/नामनिर्देश)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय (नाम-निर्देशक particle): ‘नाम’ = ‘called’
महाभागO fortunate one
महाभाग:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case/Vocative), एकवचन; कर्मधारय: महा + भाग
तस्याम्in her
तस्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case/Locative), एकवचन
भानुःthe Sun
भानुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
अजीजनत्begot/produced
अजीजनत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु; causative/णिजन्त: जनयति)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)
Mārkaṇḍeya (explicitly named as speaker in the verse)
Sūrya (Mārtaṇḍa/Bhānu)SaṃjñāViśvakarman
GenealogyCosmologySolar lineageManvantara background

FAQs

The Purāṇa grounds cosmic governance (Manu) in a sacred genealogy: social and cosmic order are traced back to luminous, intelligible principles symbolized by the Sun.

Vaṃśa/vaṃśānucarita: it introduces the lineage (Solar line) that produces Vaivasvata Manu.

Saṃjñā (‘cognition/recognition’) joined to the Sun suggests that lawful order arises when illumination (Sūrya) is paired with right perception (saṃjñā).