Next Verse

Shloka 1

Adhyaya 76The Sixth Manvantara: Cakshusha Manu, the Child-Snatcher, and the Problem of Kinship

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे रैवतमन्वन्तरे पञ्चसप्ततितमोऽध्यायः ।

षट्सप्ततितमोऽध्यायः— ७६ ।

मार्कण्डेय उवाच— इत्येतत् कथितं तुभ्यं पञ्च मन्वन्तरं तव ।

चाक्षुषस्य मनोः षष्ठं श्रोतामिदमन्तरम् ॥

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe raivatamanvantare pañcasaptatitamo 'dhyāyaḥ | ṣaṭsaptatitamo 'dhyāyaḥ—76 | mārkaṇḍeya uvāca—ity etat kathitaṃ tubhyaṃ pañca manvantaraṃ tava | cākṣuṣasya manoḥ ṣaṣṭhaṃ śrotām idam antaram ||

Demikianlah, dalam Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa, pada Raivata-manvantara, berakhirlah bab ketujuh puluh lima. Kini bab ketujuh puluh enam bermula. Mārkaṇḍeya berkata: “Lima manvantara telah diceritakan kepadamu; sekarang dengarlah zaman keenam, iaitu Cākṣuṣa Manu.”

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (quotative/closing particle)
श्रीमार्कण्डेयपुराणेin the Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa
श्रीमार्कण्डेयपुराणे:
Adhikarana (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootश्री + मार्कण्डेयपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; ग्रन्थ-नाम (in the Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa)
रैवतमन्वन्तरेin the Raivata Manvantara
रैवतमन्वन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण/time-context)
TypeNoun
Rootरैवत + मन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: रैवतस्य मन्वन्तरम्
पञ्चसप्ततितमःseventy-fifth
पञ्चसप्ततितमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च + सप्तति + तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal) ‘75th’
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता/heading)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
षट्सप्ततितमःseventy-sixth
षट्सप्ततितमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootषट् + सप्तति + तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal) ‘76th’
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता/heading)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मार्कण्डेयःMārkaṇḍeya
मार्कण्डेयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle)
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; कर्म/विषय (this matter)
कथितम्told, narrated
कथितम्:
Kriya-samānādhikaraṇa (predicative)
TypeAdjective
Rootकथ् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formक्त-कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (predicate) एतत्
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
Sampradana (सम्प्रदान/recipient)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन; सम्प्रदान (recipient)
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-अव्यय/प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (numeral), अव्ययवत्; ‘मन्वन्तरम्’ इत्यस्य विशेषण
मन्वन्तरम्Manvantara(s)
मन्वन्तरम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
तवof you / for you
तव:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
चाक्षुषस्यof Cākṣuṣa
चाक्षुषस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचाक्षुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of Manu)
मनोःof Manu
मनोः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
षष्ठम्the sixth
षष्ठम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal) ‘sixth’; विशेषण (adjective) अन्तरम्
श्रूयताम्let (it) be heard
श्रूयताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; आज्ञार्थे (let it be heard)
इदम्this
इदम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootइदं (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘अन्तरम्’ इत्यस्य विशेषण
अन्तरम्interval/Manvantara (period)
अन्तरम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म (what is to be heard)
Markandeya
Textual colophonManvantara chronologyNarrative transitions

FAQs

The Purāṇa’s didactic method is incremental: it ‘closes’ one cycle and formally opens the next, reinforcing attentive reception and orderly knowledge transmission.

Manvantara: this is an explicit structural marker moving from one manvantara unit to the next, a core pancalakṣaṇa domain.

The chapter boundary functions like a ritual ‘saṃdhi’ (junction): endings and beginnings are sacralized, mirroring cosmic junctions between epochs.