Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

Adhyaya 63The Birth of Svarocis and the Rescue of Manoramā: The Astra-Heart and the Healing of Curses

गृहीतायान्तु विद्यायां मासैरष्टाभिरन्तरात् । ममातिहर्षादभवद्धासो 'तीव पुनः पुनः ॥

gṛhītāyāṃ tu vidyāyāṃ māsair aṣṭābhir antarāt | mamātiharṣād abhavad dhāso 'tīva punaḥ punaḥ ||

Setelah aku mengambil pengetahuan itu, dan setelah berlalu sela lapan bulan, kerana kegirangan yang meluap-luap aku berulang kali meledak ketawa dengan suara lantang, berkali-kali lagi.

gṛhītāyāmwhen (it) had been taken/received
gṛhītāyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Root√grah (धातु) + gṛhīta (कृदन्त, क्त)
FormKridanta (कृदन्त) past passive participle (क्त), Locative singular (सप्तमी एकवचन), Feminine (स्त्रीलिङ्ग) agreeing with vidyāyām; absolute locative sense (सप्तमी-सम्बन्ध)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), particle/conjunction (निपात), adversative/emphatic
vidyāyāmin/with regard to the knowledge
vidyāyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvidyā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Locative (सप्तमी), Singular (एकवचन)
māsaiḥby months
māsaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmāsa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया), Plural (बहुवचन)
aṣṭābhiḥeight
aṣṭābhiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṣṭan (प्रातिपदिक, संख्या)
FormNumeral adjective (संख्याविशेषण), Instrumental (तृतीया), Plural (बहुवचन); agreeing with māsaiḥ
antarātafter an interval
antarāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootantara (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Ablative (पञ्चमी), Singular (एकवचन); used adverbially = 'after an interval'
mamaof me/my
mama:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Genitive (षष्ठी), Singular (एकवचन)
ati-harṣātfrom excessive joy
ati-harṣāt:
Hetu (हेतु/कारण)
TypeNoun
Rootati (उपसर्ग/अव्यय) + harṣa (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) compound: ati+harṣa; Masculine (पुंलिङ्ग), Ablative (पञ्चमी), Singular (एकवचन)
abhavatarose/occurred
abhavat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
hāsaḥlaughter
hāsaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothāsa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन)
atīvavery much
atīva:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootatīva (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण) intensifier
punaḥagain
punaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण)
punaḥagain and again
punaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण); repetition for emphasis
Rākṣasa

{ "primaryRasa": "hasya", "secondaryRasa": "bibhatsa", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Hubris after gaining powerPsychological mark of guilt/prideForeshadowing of discovery

FAQs

Illicit gain often produces intoxication (mada) rather than peace; the uncontrolled laughter signals inner imbalance that eventually reveals wrongdoing.

Narrative psychology within ākhyāna; not a cosmological or genealogical section.

The delayed eruption (after months) suggests saṃskāra ripening: latent impressions of theft mature into outward signs that draw karmic response.