Shloka 4

Adhyaya 51 — Yaksha Injunctions: Graha-Children and Female Spirits Causing Domestic and Ritual Disruptions

Sanskrit

गर्भहा सस्यहा चान्यः कुमारास्तनयास्तयोः ।

कन्याश्चान्यास्तथैवाष्टौ तासां नामानि मे शृणु ॥

Transliteration

garbhahā sasyahā cānyaḥ kumārās tanayās tayoḥ / kanyāś cānyās tathaivāṣṭau tāsāṃ nāmāni me śṛṇu

Translation

Juga, antara para putera—kumāra itu—ada Garbhahā, Sasyahā, dan seorang lagi; dan demikian juga ada lapan kanyā yang lain. Dengarlah nama-nama mereka daripadaku.

Word by Word

• गर्भ-हा: Fetus-slayer (name)
• गर्भ-हा: कर्ता (Subject/नामनिर्देश)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → हा (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुष (determinative: 'slayer of the fetus'); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सस्य-हा: Crop-destroyer (name)
• सस्य-हा: कर्ता (Subject/नामनिर्देश)
• Type: Noun
• Root: सस्य (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → हा (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुष ('slayer of crops'); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक (conjunction)

• अन्यः: another (one)
• अन्यः: कर्ता (Subject/नामनिर्देश)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण/नामरूपेण (as 'another')

• कुमाराः: sons
• कुमाराः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• तनयाः: children/sons
• तनयाः: कर्ता (Appositional subject)
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कुमाराः इत्यस्य अप्पोजिशन (apposition)

• तयोः: of those two
• तयोः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, द्विवचन, सर्वनाम

• कन्याः: daughters
• कन्याः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक

• अन्याः: other
• अन्याः: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कन्याः-विशेषण

• तथा: likewise
• तथा: समुच्चय/अन्वय
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: likewise)

• एव: indeed
• एव: सम्बन्ध (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis)

• अष्टौ: eight
• अष्टौ: विशेषण (Numeral qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक; स्त्रीलिङ्ग-प्रयोग, प्रथमा, बहुवचन; कन्याः-शब्दस्य संख्या

• तासाम्: of them
• तासाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, बहुवचन, स्त्रीलिङ्ग-प्रयोग (ref. to daughters)

• नामानि: names
• नामानि: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन; शृणु इत्यस्य कर्म (object)

• मे: to me
• मे: सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचन (Genitive/Dative sg; enclitic); अत्र चतुर्थी-अर्थे (to me)

• शृणु: hear, listen
• शृणु: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular)

Speakers

• Narrative instruction within the Markandeya Purana dialogue framework (exact named speakers not provided in the input excerpt)

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "bhayanaka", "secondaryRasa": "karuna", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes

• Dharma
• Harm/affliction typology (garbha, sasya)
• Didactic cataloguing

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The scope of ‘harm’ ranges from personal (pregnancy/infancy) to communal (agriculture), implying dharma includes protecting life and sustenance through attentive practice.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Ancillary dharma material; it does not advance vaṃśa/manvantara chronology but provides applied religious-ethical guidance.

What is the esoteric significance?

‘Embryo-destruction’ and ‘crop-destruction’ can be read as symbols of interrupted continuity—of lineage and of food—two pillars of household dharma.