Next Verse

Shloka 1

Adhyaya 36Madalasa’s Final Counsel and the Renunciation of King Ritadhvaja

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणेऽलर्कानुशासने वर्ज्यावर्ज्यनाम पञ्चत्रिंशोऽध्यायः ।

षट्त्रिंशोऽध्यायः ।

जड उवाच— स एवमनुशिष्टः सन् मात्रा संप्राप्य यौवनम् ।

ऋतध्वजसुतश्चक्रे सम्यग्दारपरिग्रहम् ॥

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe 'larkānuśāsane varjyāvarjyanāmā pañcatriṃśo 'dhyāyaḥ |

ṣaṭtriṃśo 'dhyāyaḥ |

jaḍa uvāca— sa evam anuśiṣṭaḥ san mātrā saṃprāpya yauvanam |

ṛtadhvajasutaś cakre samyag dāraparigraham

Demikianlah, dalam Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa, dalam ajaran kepada Alarka, berakhirlah bab ketiga puluh lima yang bernama “Apa yang harus dielakkan dan apa yang tidak.” Kini bermulalah bab ketiga puluh enam. Jaḍa berkata: Setelah diajar demikian, dan setelah mencapai usia muda bersama ibunya, putera Ṛtadhvaja memasuki perkahwinan dengan sewajarnya.

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, इत्यर्थक (quotative/closing particle)
श्रीमार्कण्डेयपुराणेin the Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa
श्रीमार्कण्डेयपुराणे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री + मार्कण्डेय + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी (locative/7th), एकवचन (singular); तत्पुरुष-समासः (in the Śrī-Mārkaṇḍeya-Purāṇa)
अलर्कानुशासनेin (the section) ‘Instruction to Alarka’
अलर्कानुशासने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअलर्क + अनुशासन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी (locative/7th), एकवचन (singular); तत्पुरुषः (instruction of Alarka)
वर्ज्यावर्ज्यनामnamed ‘what to avoid and not avoid’
वर्ज्यावर्ज्यनाम:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर्ज्य + अवर्ज्य + नामन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative/1st), एकवचन (singular); द्वन्द्वः (वर्ज्यं च अवर्ज्यं च) + नाम (named)
पञ्चत्रिंशःthirty-fifth
पञ्चत्रिंशः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चत्रिंशत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative/1st), एकवचन (singular); द्विगु-समास (number-compound)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative/1st), एकवचन (singular)
षट्त्रिंशःthirty-sixth
षट्त्रिंशः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootषट्त्रिंशत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative/1st), एकवचन (singular); द्विगु-समास
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जडःJaḍa (name)
जडः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एवम्thus
एवम्:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक
अनुशिष्टःhaving been instructed
अनुशिष्टः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनु + शास् (धातु) + क्त (कृत्प्रत्यय)
Formक्त-कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सन्being
सन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअस् (धातु) + शतृ (कृत्प्रत्यय)
Formशतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present participle ‘being’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मात्राby (his) mother
मात्रा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), तृतीया (instrumental/3rd), एकवचन (singular)
संप्राप्यhaving attained
संप्राप्य:
Pūrvakāla (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + आप् (धातु) + ल्यप् (कृत्प्रत्यय)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल (having attained)
यौवनम्youth
यौवनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयौवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ऋतध्वजसुतःson of Ṛtadhvaja
ऋतध्वजसुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋतध्वज + सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ऋतध्वजस्य सुतः)
चक्रेdid, performed
चक्रे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); आत्मनेपद (Ātmanepada)
सम्यक्properly
सम्यक्:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
दारपरिग्रहम्acceptance of a wife (marriage)
दारपरिग्रहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदार + परिग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (accusative/2nd), एकवचन (singular); तत्पुरुषः (दाराणां परिग्रहः = taking a wife)
Jaḍa (narrator/speaker marker in this verse)

{ "primaryRasa": "dharma", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Frame transitionNarrative progressionGṛhastha-āśrama (marriage)

FAQs

Instruction culminates in life-choices: dharma teaching is validated when it shapes the transition into responsible adulthood—here, the orderly entry into household life.

This is a narrative frame marker (adhyāya-samāpti and new adhyāya opening). It supports vaṃśānucarita-style storytelling (life-events of a lineage figure) rather than sarga/manvantara cosmology.

The shift from injunctions to marriage signifies embodiment of dharma: knowledge becomes lived order (ṛta) through sanctioned social rites.