Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

Adhyaya 34Madālāsā’s Instruction on Sadācāra (Householder Conduct, Purity, and Daily Rites)

शिरस्यगस्त्यमास्थाय शयीताथ पुरंदरम् ।

न तु गन्धवतीष्वप्सु स्नायीत न तथा निशि ॥

śirasy agastyam āsthāya śayītātha purandaram | na tu gandhavatīṣv apsu snāyīta na tathā niśi ||

Hendaklah ia tidur dengan kepala (atau bantal) diletakkan ke arah Agastya (arah selatan/bintang Agastya), lalu mengingati serta memuliakan Purandara (Indra). Namun ia tidak patut mandi dengan air berwangian, dan tidak patut mandi pada waktu malam.

शिरसिon the head
शिरसि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचनम्
अगस्त्यम्(the star/sage) Agastya
अगस्त्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअगस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचनम्
आस्थायhaving placed/keeping (in mind/above)
आस्थाय:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-स्था (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; ‘आश्रित्य/धृत्वा’ इत्यर्थः
शयीतshould lie down/sleep
शयीत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootशी (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)
पुरन्दरम्Purandara (Indra)
पुरन्दरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुरन्दर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचनम्; इन्द्रस्य नाम
not
:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negative particle)
तुbut
तु:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषण/विरोधार्थक-अव्यय (but/indeed)
गन्धवतीषुin fragrant
गन्धवतीषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootगन्धवत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), बहुवचनम्; ‘गन्धयुक्त’ (fragrant)
अप्सुwaters
अप्सु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), बहुवचनम्
स्नायीतshould bathe
स्नायीत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्
not
:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negative particle)
तथाthus/likewise
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus/in that way)
निशिat night
निशि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचनम्
Not identifiable from the provided verses alone (instructional register).

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Indra (Purandara)
DharmaSleep and purity rulesBathing restrictionsAuspicious remembrance

FAQs

The verse blends practical restraints (night-bathing avoidance) with sacralizing daily life through remembrance of deities; ordinary routines become carriers of dharmic attentiveness.

Not pancalakṣaṇa material; it is conduct-oriented instruction embedded within purāṇic discourse.

Agastya symbolizes stabilizing, southward order and restraint; invoking Indra (Purandara) suggests protection and sovereignty over the senses—sleep and bathing are framed as spiritually consequential transitions.