Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Adhyaya 34Madālāsā’s Instruction on Sadācāra (Householder Conduct, Purity, and Daily Rites)

प्रत्यवायभयात् काम्यस्तथान्यश्चाविरोधवान् ।

द्विधा कामोऽपि गदितस्त्रिवर्गस्याविरोधतः ॥

pratyavāyabhayāt kāmyas tathānyaś cāvirodhavān | dvidhā kāmo 'pi gaditas trivargasyāvirodhataḥ ||

Kāmya (yang didorong oleh keinginan) dilakukan kerana takut akan akibat buruk (pratyavāya), dan satu lagi jenisnya adalah yang tidak bertentangan dengan dharma. Maka kāma juga dikatakan dua macam, dengan cara yang tidak menyalahi triad tujuan hidup.

प्रत्यवाय-भयात्from fear of (ritual) demerit/negative consequence
प्रत्यवाय-भयात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootpratyavāya (प्रातिपदिक) + bhaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (प्रत्यवायस्य भयम्)
काम्यःthe desire-motivated (act)
काम्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāmya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण
अन्यःanother (kind)
अन्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of kāmyaḥ)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय-निपात (conjunction)
अविरोधवान्non-conflicting, consistent
अविरोधवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootavirodha-vat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; -वत् प्रत्ययान्त (possessive adjective)
द्विधाin two ways
द्विधा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootdvidhā (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)
कामःdesire / kāma (goal)
कामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/अपि-निपात (also/even)
गदितःis stated/declared
गदितः:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Root√gad (गद् धातु) + ta (क्त) → gadita (कृदन्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/कर्मणि), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘कथितः’
त्रि-वर्गस्यof the triad (dharma-artha-kāma)
त्रि-वर्गस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottri (संख्या) + varga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; समासः—द्विगु (त्रयाणां वर्गः = धर्मार्थकाम-त्रयम्)
अविरोधतःdue to non-conflict / without contradiction
अविरोधतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootavirodha (प्रातिपदिक) + tas (तसिल्)
Formअव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)
Didactic voice; ethical taxonomy of desire

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Kāma regulationPratyavāyaTrivarga harmonyEthical psychology

FAQs

Desire is not simply condemned; it is to be structured so it does not collide with dharma and artha. Even ‘kāmya’ actions are evaluated by whether they create pratyavāya or remain ethically non-conflicting.

Ethical/doctrinal classification; not pañcalakṣaṇa.

The passage implies an inner discernment: desire can be refined into a harmonizing force when subordinated to order (ṛta/dharma), rather than becoming a disruptive compulsion.