Previous Verse
Next Verse

Shloka 111

Adhyaya 34Madālāsā’s Instruction on Sadācāra (Householder Conduct, Purity, and Daily Rites)

नाचक्षीत धयन्तीं गां जलं नाञ्जलिना पिबेत् ।

शौचकालेषु सर्वेषु गुरुṣ्वल्पेषु वा पुनः ॥

nācakṣīta dhayantīṃ gāṃ jalaṃ nāñjalinā pibet / śaucakāleṣu sarveṣu guruṣvalpeṣu vā punaḥ

Jangan memandang lembu ketika ia sedang menyusukan anaknya; dan jangan minum air daripada tapak tangan yang dicekup. Pada setiap waktu śauca (ketidak-sucian/penyucian ritual), dan juga di hadapan orang tua atau guru—walaupun mereka masih muda—hendaklah dipelihara pengekangan seperti ini.

nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle
ācakṣītashould speak/mention
ācakṣīta:
Vidhi (विधि)
TypeVerb
Rootā-√cakṣ (चक्ष् धातु)
FormOptative/विधिलिङ्, Ātmanepada, 3rd Person Singular; 'should speak/tell/point out'
dhayantīmdrinking/suckling
dhayantīm:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdhayantī (प्रातिपदिक; शतृ/शानच् participle)
FormFeminine, Accusative Singular; present participle (शतृ) from √dhā? here √dhāy (धाय्) 'to suckle/drink' meaning 'drinking/suckling' qualifying gām
gāma cow
gām:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootgo (गो प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative Singular
jalamwater
jalam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootjala (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative Singular
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle
añjalināwith (cupped) hands
añjalinā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootañjali (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental Singular; 'with cupped hands'
pibetshould drink
pibet:
Vidhi (विधि)
TypeVerb
Root√pā (पा धातु)
FormOptative/विधिलिङ्, Parasmaipada, 3rd Person Singular
śauca-kāleṣuduring purification times
śauca-kāleṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-Context)
TypeNoun
Rootśauca-kāla (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative Plural; तत्पुरुष: śauca + kāla 'times of purification'
sarveṣuin all
sarveṣu:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative Plural; qualifying śauca-kāleṣu
guruṣuamong elders/teachers
guruṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative Plural
alpeṣueven in minor (cases)
alpeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootalpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative Plural; 'even in small (matters/occasions)' (elliptic)
or
:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormDisjunctive particle (विकल्प)
punaḥmoreover
punaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
FormAdverb: 'again/further/moreover'
Didactic narrator within Markandeya Purana’s dharma-teaching context (frame not explicit in these verses)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaŚaucaSocial etiquetteRespect for elders

FAQs

Dharma trains sensitivity: avoid intrusive or improper acts (especially around nurturing life) and maintain decorum during liminal states (śauca) and before those worthy of respect.

Ācāra instruction; it supports societal and ritual order rather than cosmological genealogy.

Nursing symbolizes protected vitality; ‘not looking’ can indicate guarding intimacy and non-appropriation. Drinking not from cupped hands emphasizes measured, non-hasty consumption—disciplining desire and impulse.