Next Verse

Shloka 1

Adhyaya 31Naimittika and Related Śrāddha Rites: Sapiṇḍīkaraṇa, Eligibility, Timing, and Procedure

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे अलर्कानुशासने नैमित्तिकादिश्राद्धकल्पो नाम त्रिंशोऽध्यायः ।

एकत्रिंशोऽध्यायः । मदालसोवाच ।

सपिण्डीकरणादूर्ध्वं पितुर्यः प्रपितामहः ।

स तु लेपभुजो याति प्रलुप्तः पितृपिण्डतः ॥

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe alarkānuśāsane naimittikādiśrāddhakalpo nāma triṃśo 'dhyāyaḥ | ekatriṃśo 'dhyāyaḥ | madālasovāca | sapiṇḍīkaraṇād ūrdhvaṃ pitur yaḥ prapitāmahaḥ | sa tu lepabhujo yāti praluptaḥ pitṛpiṇḍataḥ ||

Demikianlah berakhir, dalam Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa, dalam ajaran kepada Alarka, bab ketiga puluh yang bernama ‘Tatacara śrāddha naimittika dan yang lain-lain.’ Bab tiga puluh satu. Madālasā berkata: Selepas sapiṇḍīkaraṇa, leluhur yang merupakan moyang kepada bapa (prapitāmaha) menjadi ‘lepabhuj’, yakni yang menikmati hanya sisa-sisa, kerana telah terpisah daripada persembahan piṇḍa leluhur yang langsung.

इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-अव्यय (quotative/end marker)
श्री-मार्कण्डेय-पुराणेin the Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa
श्री-मार्कण्डेय-पुराणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (श्रीमत् मार्कण्डेयस्य पुराणम्) — locative
अलर्क-अनुशासनेin the instruction to Alarka
अलर्क-अनुशासने:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootअलर्क (प्रातिपदिक) + अनुशासन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अलर्कस्य अनुशासनम्)
नैमित्तिक-आदि-श्राद्ध-कल्पःthe chapter on the procedure of occasional etc. śrāddhas
नैमित्तिक-आदि-श्राद्ध-कल्पः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनैमित्तिक (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + श्राद्ध (प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (नैमित्तिकादीनां श्राद्धानां कल्पः)
नामnamed
नाम:
सम्बन्ध (Apposition marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formसंज्ञा-सूचक-अव्यय (indeclinable: 'named/called')
त्रिंशःthirtieth
त्रिंशः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रिंश (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अध्यायः-विशेषण (ordinal sense: thirtieth)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एक-त्रिंशःthirty-first
एक-त्रिंशः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (संख्याप्रातिपदिक) + त्रिंश (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संख्याद्वन्द्वः (एकश्च त्रिंशश्च → 31st as conventional) — अध्यायः-विशेषण
अध्यायःchapter
अध्यायः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मदालसःMadālasa
मदालसः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमदालस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Action/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
स-पिण्डीकरणात्after the sapiṇḍīkaraṇa rite
स-पिण्डीकरणात्:
अपादान (Apādāna/Ablative)
TypeNoun
Rootस (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + पिण्डीकरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/पञ्चमी), एकवचन; अव्ययीभावः (सह पिण्डीकरणम्) — ablative 'after/from the act of sapiṇḍīkaraṇa'
ऊर्ध्वम्thereafter
ऊर्ध्वम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्वम् (अव्यय)
Formकाल/क्रम-अव्यय (adverb: 'afterwards/above')
पितुःof the father
पितुः:
सम्बन्ध (Genitive/Relation)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
यःwho
यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
प्रपितामहःgreat-grandfather
प्रपितामहः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootप्र-पितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; यः इति विशेष्य
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तदनुकरण (correlative)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse/Connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (particle: 'but/indeed')
लेप-भुजःan eater of the lepa-offering
लेप-भुजः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootलेप (प्रातिपदिक) + भुज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (लेपं भुङ्क्ते इति) — 'one who eats the lepa'
यातिgoes/attains
याति:
क्रिया (Action/Verb)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रलुप्तःdeprived/cut off
प्रलुप्तः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र+लुप् (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति विशेषण
पितृ-पिण्डतःfrom the ancestral piṇḍa (offering)
पितृ-पिण्डतः:
अपादान (Apādāna/Ablative)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + पिण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पितॄणां पिण्डः) — ablative 'from the ancestral piṇḍa'
Madālasā

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Pitṛ-pūjāŚrāddhaAncestral hierarchyRitual theology

FAQs

The text emphasizes structured remembrance: offerings are ordered by proximity, ensuring the most immediate ancestors are directly sustained while more remote forebears receive indirect benefit—encouraging continuity of family rites.

This is ritual-dharma instruction (ācāra) rather than pañcalakṣaṇa narrative content; it is appended within the Purāṇa’s didactic sections.

‘Direct piṇḍa’ versus ‘lepa’ encodes degrees of relational energy: closer bonds carry stronger ritual ‘addressability,’ while distant links are sustained through residual transmission.