Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Adhyaya 25Madālāsā’s Return, Royal Succession, and the First Teaching to Vikrānta

मदालसायाः सञ्जज्ञे पुत्रः प्रथमजस्ततः ।

तस्य चक्रे पिता नाम विक्रान्त इति धीमतः ॥

madālasāyāḥ sañjajñe putraḥ prathamajas tataḥ | tasya cakre pitā nāma vikrānta iti dhīmataḥ ||

Kemudian Madālasā melahirkan putera sulungnya. Ayahnya yang bijaksana menamakan dia “Vikrānta” (Perkasa).

madālasāyāḥof Madālasā
madālasāyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootmadālasā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
sañjajñewas born / came into being
sañjajñe:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√jan (जन् धातु) with sam- (उपसर्ग)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद (Ātmanepada)
putraḥa son
putraḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
prathamajaḥfirst-born
prathamajaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of putraḥ)
TypeAdjective
Rootprathama + ja (प्रातिपदिक); √jan (जन्) → -ja (कृत्प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास (Tatpurusha): प्रथमः + जः = first-born
tataḥthen / thereafter
tataḥ:
Kāla/Anukrama (काल/क्रम/Temporal-sequential)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (ततः अव्यय)
Formअव्यय (Indeclinable), क्रियाविशेषण (Adverb)
tasyaof him / his
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (Masc/Neut), षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
cakremade / assigned
cakre:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√kṛ (कृ धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद (Ātmanepada)
pitāthe father
pitā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootpitṛ (पितृ प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
nāmaby name
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/Name-apposition marker)
TypeIndeclinable
Rootnāma (नाम अव्यय/निपात)
Formअव्यय (Indeclinable), नामनिर्देशक-निपात (particle indicating naming)
vikrāntaḥVikrānta
vikrāntaḥ:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण/Apposition to putraḥ)
TypeNoun
Rootvikrānta (प्रातिपदिक; √kram (क्रम्) + vi-; क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); नाम (proper name)
itithus
iti:
Vākyasaṅgati (वाक्यसङ्गति/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (इति अव्यय)
Formअव्यय (Indeclinable), उद्धरण/इत्यर्थक (quotative particle)
dhīmataḥof the wise (one)
dhīmataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeAdjective
Rootdhīmat (धीमत् प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
Narrator

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "vatsalya", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Genealogical detailNaming as character-foreshadowingBeginning of Madālasā’s motherhood teaching

FAQs

Names in purāṇic narrative often foreshadow expected virtues; yet the coming lullaby will relativize worldly identity, showing that even ‘valiance’ is an attributed role.

Vaṃśa/vaṃśānucarita: recording offspring and naming within the dynastic account.

The contrast between bestowed name (social identity) and the later teaching (‘you have no real name’) dramatizes nāma-rūpa as conventional, not ultimate.