Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Adhyaya 22Kuvalayashva’s Death through Daitya-Deceit and Madalasa’s Self-Immolation

तालकेतुरुवाच वीरः कुवलयाश्वो 'सौ ममाश्रमसमीपतः ।

केनापि दुष्टदैत्येन कुर्वन् रक्षां तपस्विनाम् ॥

tālaketuruvāca vīraḥ kuvalayāśvo 'sau mamāśramasamīpataḥ | kenāpi duṣṭadaityena kurvan rakṣāṃ tapasvinām ||

Tālāketu berkata: “Wira Kuvalayāśva berada dekat pertapaanku, melindungi para pertapa; namun kerana suatu daitya yang jahat…”

तालकेतुःTālaketu
तालकेतुः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतालकेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
वीरःthe hero
वीरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
कुवलयाश्वःKuvalayāśva
कुवलयाश्वः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुवलयाश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
असौthis (he)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
आश्रमof (my) hermitage
आश्रम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासपूर्वपद (in compound)
समीपतःnear
समीपतः:
Adhikarana (अधिकरण/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootसमीप (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)
केनby whom
केन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
अपिsome/indeed
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
दुष्टwicked
दुष्ट:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; विशेषण (qualifier)
दैत्येनby a demon
दैत्येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
कुर्वन्doing
कुर्वन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रक्षाम्protection
रक्षाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootरक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
तपस्विनाम्of ascetics
तपस्विनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतपस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural)
Tālāketu speaking (explicit)

{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "raudra", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Heroic protectionConflict with daityasSafeguarding tapas

FAQs

Protecting spiritual practitioners is presented as a heroic duty; hostility to tapas is framed as daitya-nature (anti-brahma/anti-dharma).

Ākhyāna/vaṃśānucarita-adjacent narrative (hero named; likely tied to royal storylines).

The ‘daitya’ symbolizes disruptive impulses that oppose disciplined practice; the hero’s ‘rakṣā’ is the stabilizing force that preserves inner austerity.