Next Verse

Shloka 1

Adhyaya 22Kuvalayashva’s Death through Daitya-Deceit and Madalasa’s Self-Immolation

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे कुवलयाश्वीयॆ मदालसापरिणयनं नामैकविंशोऽध्यायः ।

द्वाविंशोऽध्यायः ।

पुत्रावूचतुः ।

ततः काले बहुतिथे गते राजा पुनः सुतम् ।

प्राह गच्छाशु विप्राणां त्राणाय चर मेदिनीम् ॥

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe kuvalayāśvīye madālasāpariṇayanaṃ nāmaikaviṃśo 'dhyāyaḥ / dvāviṃśo 'dhyāyaḥ / putrāv ūcatuḥ / tataḥ kāle bahutithe gate rājā punaḥ sutam / prāha gacchāśu viprāṇāṃ trāṇāya cara medinīm

Demikianlah, dalam Mārkaṇḍeya Purāṇa yang mulia, dalam bahagian Kuvalayāśva, berakhirlah bab kedua puluh satu yang bernama “Perkahwinan Madālasā”. Kini bermulalah bab kedua puluh dua. “Para putera berkata:” Kemudian, setelah masa yang panjang berlalu, raja berkata lagi kepada puteranya: “Pergilah segera demi perlindungan para brāhmaṇa; jelajahilah bumi.”

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative/closing particle)
श्रीमार्कण्डेयपुराणेin the Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa
श्रीमार्कण्डेयपुराणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्रीमार्कण्डेयपुराण (प्रातिपदिक) = श्री + मार्कण्डेय + पुराण
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘मार्कण्डेयस्य पुराणम्’) उपपद-सम्बन्धेन ‘in the Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa’
कुवलयाश्वीयॆin the Kuvalayāśvīya section
कुवलयाश्वीयॆ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकुवलयाश्वीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (section/part-name: ‘in the Kuvalayāśvīya (portion)’)
मदालसापरिणयनम्the marriage of Madālasā
मदालसापरिणयनम्:
Vishaya (विषय/heading)
TypeNoun
Rootमदालसा + परिणयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (विधेय/शीर्षक), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘मदालसायाः परिणयनम्’)
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-शब्दः (indeclinable: ‘named/called’)
एकविंशःtwenty-first
एकविंशः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएकविंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (एकं च विंशतिः च = 21)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
द्वाविंशःtwenty-second
द्वाविंशः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वाविंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (द्वौ + विंशतिः = 22)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पुत्रौthe two sons
पुत्रौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), द्विवचन
ऊचतुःsaid
ऊचतुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/perfect), प्रथम-पुरुष, द्विवचन; परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then/thereafter)
कालेat a time
काले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
बहुतिथेafter many days
बहुतिथे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootबहुतिथि (प्रातिपदिक) = बहु + तिथि
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; कर्मधारयः (‘many days/dates’)
गतेhaving passed
गते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute): ‘when (time) had passed’
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (again)
सुतम्(his) son
सुतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
प्राहsaid
प्राह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + अह्/ब्रू (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: प्र-
गच्छgo
गच्छ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
आशुquickly
आशु:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: quickly)
विप्राणाम्of the Brahmins
विप्राणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
त्राणायfor protection
त्राणाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootत्राण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन
चरmove about, roam
चर:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मेदिनीम्the earth, the land
मेदिनीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमेदिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
Narrator (colophon) + King addressing son (commission); note: ‘putrāv ūcatuḥ’ indicates sons speak as a new dialogue marker in the chapter opening

{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Chapter colophon/structural markerRājadharma commissionProtection of brāhmaṇasRoyal patrol of the realm

FAQs

Kingship is framed as active guardianship: the ruler (or prince) must personally ensure protection of the learned and the dharmic social order, not merely enjoy domestic prosperity.

Vaṃśānucarita: narrative progression of a royal line; the colophon is a textual boundary marker rather than a pancalakṣaṇa element, but the content continues dynastic duty.

‘Roaming the earth to protect brāhmaṇas’ can symbolize safeguarding sattva/knowledge within the realm of embodied life (medinī), i.e., defending discernment against disruptive forces.