Shloka 8

Adhyaya 20Duties of Life Stages

कस्यचित्त्वथ कालस्य नागलोकान्महीतलम् ।

कुमारावागतौ नागौ पुत्रावश्वतरस्य तु ॥

kasyacit tv atha kālasya nāgalokān mahītalam | kumārāv āgatau nāgau putrāv aśvatarasya tu ||

Kemudian, setelah beberapa waktu berlalu, dua pemuda Nāga datang dari Nāgaloka ke permukaan bumi—sesungguhnya merekalah dua putera Aśvatara.

कस्यचित्of some
कस्यचित्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeAdjective
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः; पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; अनिर्दिष्ट-विशेषणम् (indefinite: 'of some')
तुindeed/and
तु:
सम्बन्ध/निपात (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
अथthen/now
अथ:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (sequencing particle)
कालस्यof (a) time
कालस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
नागलोकात्from the Nāga-world
नागलोकात्:
अपादान (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootनागलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (नागानां लोकः)
महीतलम्to the earth’s surface
महीतलम्:
कर्म (कर्म/Object of motion)
TypeNoun
Rootमहीतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (मही एव तलम्)
कुमारौtwo youths/princes
कुमारौ:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन
आगतौhaving come
आगतौ:
कर्ता-विशेषण (predicate/subject qualifier)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle); पुंलिङ्ग प्रथमा द्विवचन; गत्यर्थे—'having come'
नागौtwo Nāgas
नागौ:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन; कुमारयोः अप्पोजिशन (apposition)
पुत्रौtwo sons
पुत्रौ:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन; नागयोः विशेषण-भाव (in apposition)
अश्वतरस्यof Aśvatara
अश्वतरस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive)
TypeNoun
Rootअश्वतर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
तुindeed/and
तु:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
Narrator

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Nāga loreInter-world movementNarrative turning point (kāla)

FAQs

‘Kāla’ (time) introduces new agents into a settled scene, a common Purāṇic device: prosperity and play are not static; time brings encounters that redirect destiny.

Carita/ākhyāna (episode narrative) with mythic beings (Nāgas); not directly sarga/pratisarga/manvantara in this unit.

Nāgaloka-to-earth movement can symbolize emergence of subterranean/latent forces (nāga as coiled power) into the visible realm, precipitating transformation in the storyline.