Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Adhyaya 15Karmic Retribution: Rebirths After Naraka and the King’s Compassion in Hell

तिलपिण्याकसम्मिश्रमन्नं हृत्वा तु मूषिकः ।

घृतं हृत्वा च नकुलः काको मद्गुरजामिषम् ॥

tilapiṇyākasaṃmiśram annaṃ hṛtvā tu mūṣikaḥ | ghṛtaṃ hṛtvā ca nakulaḥ kāko madgurajāmiṣam ||

Sesiapa yang mencuri makanan yang bercampur kek bijan (sesame-cake) menjadi tikus. Sesiapa yang mencuri ghee menjadi musang garangan (mongoose). Sesiapa yang mencuri daging madgu menjadi gagak.

तिल-पिण्याक-सम्मिश्रम्mixed with sesame-cake
तिल-पिण्याक-सम्मिश्रम्:
Karma (कर्म/Object-Qualifier)
TypeAdjective
Rootतिल (प्रातिपदिक) + पिण्याक (प्रातिपदिक) + सम्मिश्र (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष (तिलपिण्याकेन सम्मिश्रम् = mixed with sesame-cake)
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
हृत्वाhaving stolen/taken away
हृत्वा:
Kriya (क्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootहृ (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive), पूर्वकाल
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
मूषिकःa mouse/rat
मूषिकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमूषिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
घृतम्ghee
घृतम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
हृत्वाhaving stolen/taken away
हृत्वा:
Kriya (क्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootहृ (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive), पूर्वकाल
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
नकुलःa mongoose
नकुलः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
काकःa crow
काकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकाक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मद्गुर-जामिषम्madgura-fish flesh
मद्गुर-जामिषम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमद्गुर (प्रातिपदिक) + आमिष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मद्गुरस्य आमिषम् = flesh of the fish 'madgura')
Not explicit in excerpt; didactic narration

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Theft and karmic correspondenceFood ethicsDharmaRebirth taxonomy

FAQs

The passage uses ‘like-for-like’ moral imagination: the form one takes reflects the manner of one’s craving and theft. Rats are archetypal grain/food thieves; the mongoose is strongly associated with rich foods and households; the crow with scavenging meat.

Dharma-anuśāsana/karmaphala catalogue; not the cosmological fivefold definition.

Specificity suggests karma is not merely punitive but ‘educative’: embodiment becomes a lived lesson, forcing the soul to experience the consequences of its dominant appetites in a constrained mode of being.