Previous Verse

Shloka 69

भामिनी उत्तरा उन भाँति-भाँतिके नवीन एवं बहुमूल्य वस्त्रोंको लेकर बहुत प्रसन्न हुई। जनमेजय! कुन्तीनन्दन अर्जुनने महामना उत्तरके साथ राजा युधिष्ठिरको प्रकट करनेके विषयमें सलाह की और क्या-क्या करना चाहिये, इन सब बातोंका निश्चय कर लिया। नरश्रेष्ठ तदनन्तर उन्होंने उसी निश्चयके अनुसार सब कार्य ठीक-ठीक किया। भरतकुलशिरोमणि पाण्डव मत्स्यनरेशके पुत्र उत्तरके साथ वह सब व्यवस्था करके बड़े प्रसन्न हुए ।। इति श्रीमहाभारते विराटपर्वणि गोहरणपर्वणि विराटोत्तरसंवादे एकोनसप्ततितमो< ध्याय:

vaiśampāyana uvāca | bhāminī uttarā tāni nava-nava-vidhāni bahumūlyāni vastrāṇi gṛhītvā paramaprasannā babhūva | janamejaya! kuntīnandana arjunaḥ mahāmanā uttarena saha rājānaṃ yudhiṣṭhiraṃ prakāśayituṃ viṣaye mantraṃ cakāra, kiṃ-kiṃ kartavyam iti sarvaṃ niścitya | narśreṣṭhaḥ tadanantaraṃ sa eva niścayaṃ yathāvat sarvakāryāṇi samyak akarot | bharatakulaśiromaṇayaḥ pāṇḍavāḥ matsyanareśasya putreṇa uttarena saha tāṃ sarvāṃ vyavasthāṃ kṛtvā mahāprītā babhūvuḥ || iti śrīmahābhārate virāṭaparvaṇi goharaṇaparvaṇi virāṭottarasaṃvāde ekona-saptatitamo 'dhyāyaḥ ||

Vaiśampāyana berkata: Uttara, gadis yang bersemangat, menerima pakaian yang sentiasa baharu dan amat bernilai itu, lalu menjadi sangat gembira. Wahai Janamejaya, Arjuna putera Kuntī, yang berhati besar, berbincang dengan Putera Uttara tentang menzahirkan Raja Yudhiṣṭhira; setelah menetapkan sepenuhnya apa yang harus dilakukan, dia pun melaksanakan setiap langkah dengan tepat menurut keputusan itu. Maka para Pāṇḍava—perhiasan keturunan Bharata—setelah mengatur segala urusan bersama Uttara, putera raja Matsya, berasa amat puas hati.

भामिनीthe lady (Uttarā), the beautiful woman
भामिनी:
Karta
TypeNoun
Rootभामिनी
FormFeminine, Nominative, Singular
उत्तराUttarā
उत्तरा:
Karta
TypeNoun
Rootउत्तरा
FormFeminine, Nominative, Singular
नवीनान्new
नवीनान्:
Karma
TypeAdjective
Rootनवीन
FormMasculine, Accusative, Plural
बहुमूल्यान्very valuable
बहुमूल्यान्:
Karma
TypeAdjective
Rootबहुमूल्य
FormMasculine, Accusative, Plural
वस्त्रान्garments
वस्त्रान्:
Karma
TypeNoun
Rootवस्त्र
FormMasculine, Accusative, Plural
गृहीत्वाhaving taken
गृहीत्वा:
TypeVerb
Rootग्रह्
Formक्त्वा (absolutive), Active
अतीवvery, exceedingly
अतीव:
TypeIndeclinable
Rootअतीव
प्रसन्नाpleased, delighted
प्रसन्ना:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रसन्न
FormFeminine, Nominative, Singular
अभवत्became
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
जनमेजयO Janamejaya
जनमेजय:
TypeNoun
Rootजनमेजय
FormMasculine, Vocative, Singular
कुन्तीनन्दनःKuntī's son (Arjuna)
कुन्तीनन्दनः:
Karta
TypeNoun
Rootकुन्तीनन्दन
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
महामनाgreat-souled
महामना:
TypeAdjective
Rootमहामनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
उत्तरेणwith Uttara (the prince)
उत्तरेण:
Karana
TypeNoun
Rootउत्तर
FormMasculine, Instrumental, Singular
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
युधिष्ठिरम्Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रकटयितुम्to reveal, to make manifest
प्रकटयितुम्:
TypeVerb
Rootप्र+कट्
Formतुमुन् (infinitive), Causative sense
विषयेin the matter of
विषये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविषय
FormMasculine, Locative, Singular
सलाहम्counsel, advice
सलाहम्:
Karma
TypeNoun
Rootसलाह
FormFeminine, Accusative, Singular
अकरोत्did, made
अकरोत्:
TypeVerb
Rootकृ
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
किंwhat
किं:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Accusative, Singular
किंwhat
किं:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कर्तव्यम्what should be done
कर्तव्यम्:
TypeAdjective
Rootकर्तव्य
FormNeuter, Nominative, Singular, तव्यत् (gerundive)
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
सर्वासाम्of all
सर्वासाम्:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormFeminine, Genitive, Plural
बातानाम्of the matters/points
बातानाम्:
TypeNoun
Rootवृत्तान्त/वात (here: 'बात' = matter/point)
FormFeminine, Genitive, Plural
निश्चयम्decision, determination
निश्चयम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिश्चय
FormMasculine, Accusative, Singular
चकारmade, settled
चकार:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
नरश्रेष्ठःbest of men
नरश्रेष्ठः:
Karta
TypeNoun
Rootनरश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
तदनन्तरम्thereafter
तदनन्तरम्:
TypeIndeclinable
Rootतदनन्तर
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
तस्मिन्in that (decision/plan)
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
निश्चयेin the decision
निश्चये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनिश्चय
FormMasculine, Locative, Singular
यथावत्properly, as it should be
यथावत्:
TypeIndeclinable
Rootयथावत्
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Plural
कार्याणिtasks, actions
कार्याणि:
Karma
TypeNoun
Rootकार्य
FormNeuter, Accusative, Plural
चक्रुःdid, carried out
चक्रुः:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
भरतकुलशिरोमणयःcrest-jewels of the Bharata line
भरतकुलशिरोमणयः:
Karta
TypeNoun
Rootभरतकुलशिरोमणि
FormMasculine, Nominative, Plural
पाण्डवाःthe Pāṇḍavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
मत्स्यनरेशस्यof the king of Matsya
मत्स्यनरेशस्य:
TypeNoun
Rootमत्स्यनरेश
FormMasculine, Genitive, Singular
पुत्रेणwith the son
पुत्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
उत्तरेणwith Uttara
उत्तरेण:
Karana
TypeNoun
Rootउत्तर
FormMasculine, Instrumental, Singular
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
सर्वाम्all
सर्वाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormFeminine, Accusative, Singular
व्यवस्थाम्arrangement, plan
व्यवस्थाम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्यवस्था
FormFeminine, Accusative, Singular
कृत्वाhaving done/made
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त्वा (absolutive), Active
अतीवvery
अतीव:
TypeIndeclinable
Rootअतीव
प्रसन्नाःpleased
प्रसन्नाः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रसन्न
FormMasculine, Nominative, Plural
अभवन्became, were
अभवन्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (लङ्), 3rd, Plural, Parasmaipada
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
श्रीमहाभारतेin the Śrī Mahābhārata
श्रीमहाभारते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहाभारत
FormNeuter, Locative, Singular
विराटपर्वणिin the Virāṭa-parvan
विराटपर्वणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविराटपर्वन्
FormNeuter, Locative, Singular
गोहरणपर्वणिin the Goharaṇa-subparvan
गोहरणपर्वणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगोहरणपर्वन्
FormNeuter, Locative, Singular
विराटोत्तरसंवादेin the dialogue of Virāṭa and Uttara
विराटोत्तरसंवादे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविराटोत्तरसंवाद
FormMasculine, Locative, Singular
एकोनसप्ततितमःsixty-ninth
एकोनसप्ततितमः:
TypeAdjective
Rootएकोनसप्ततितम
FormMasculine, Nominative, Singular
अध्यायःchapter
अध्यायः:
TypeNoun
Rootअध्याय
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
U
Uttarā (princess of Matsya)
A
Arjuna
Y
Yudhiṣṭhira
U
Uttara (prince of Matsya)
P
Pāṇḍavas
M
Matsya kingdom
V
Virāṭa (implied as Matsya king)
V
valuable garments (vastra)

Educational Q&A

The passage highlights dharmic prudence: major actions—especially revealing identity and restoring rightful order—should be undertaken through calm counsel, clear decision, and precise execution, rather than impulsiveness.

After receiving valuable garments and becoming pleased, Uttara (the princess) is mentioned; meanwhile Arjuna consults with Prince Uttara about how to disclose King Yudhiṣṭhira’s presence. The Pāṇḍavas finalize the plan and carry out the necessary arrangements in coordination with Uttara.