Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

शमीवृक्षस्थायुधप्रकाशनम् / Revelation and Identification of the Weapons on the Śamī Tree

तत एन विचेष्टन्तमकामं भयपीडितम्‌ | रथमारोपयामास पार्थ: प्रहरतां वर:,भरतश्रेष्ठ जनमेजय! प्रहार करनेवालोंमें श्रेष्ठ और कभी परास्त न होनेवाले कुन्तीपुत्र अर्जुनने उपर्युक्त बातें कहकर विराटकुमार उत्तरको दो घड़ीतक भलीभाँति समझाया- बुझाया। तत्पश्चात्‌ युद्धकी कामनासे रहित, भयसे व्याकुल और भागनेके लिये छटपटाते हुए उत्तरको उन्होंने रथपर चढ़ाया

tata enaṁ viceṣṭantam akāmaṁ bhayapīḍitam | ratham āropayāmāsa pārthaḥ praharatāṁ varaḥ, bharataśreṣṭha janamejaya |

Vaiśampāyana berkata: Kemudian Pārtha (Arjuna), terunggul antara para pahlawan, menaikkan ke atas kereta Uttara—yang gelisah hendak melarikan diri, tiada hasrat berperang, dan dihimpit ketakutan. Wahai Janamejaya, yang terbaik antara Bharata, setelah mengucapkan kata-kata itu Arjuna meneguhkan fikiran sang putera yang goyah dan memaksanya menghadapi dharma, bukan tunduk kepada panik.

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
एनम्him (this person)
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Singular
विचेष्टन्तम्struggling, fidgeting, making efforts (to flee)
विचेष्टन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootवि + चेष्ट्
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Accusative, Singular
अकामम्unwilling, without desire (for battle)
अकामम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअकाम
FormMasculine, Accusative, Singular
भयपीडितम्tormented by fear
भयपीडितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभय-पीडित
FormMasculine, Accusative, Singular
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
आरोपयामासmade (him) mount, placed (him) upon
आरोपयामास:
TypeVerb
Rootआ + रुह् (causative: आरोपयति)
FormPerfect (लिट्) periphrastic, Third, Singular, Parasmaipada
पार्थःPartha (Arjuna)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रहरताम्of those who strike/attack
प्रहरताम्:
TypeVerb
Rootप्र + हृ (प्रहरति)
FormPresent active participle (शतृ) used substantively, Masculine/Neuter, Genitive, Plural
वरःthe best, excellent
वरः:
Karta
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Arjuna (Pārtha)
U
Uttara (Virāṭa-kumāra)
J
Janamejaya
C
chariot (ratha)