Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

त्रिगर्त-मात्स्य-संग्रामः

The Trigarta–Matsya Engagement at Twilight

इस प्रकार श्रीमहाभारत विराटपर्वके अन्तर्गत गोहरणपर्वमें दक्षिणदिशाकी गौजओंको ग्रहण करनेके लिये युशर्मा आदिकी मत्स्यदेशपर चढ़ाईसे सम्बन्ध रखनेवाला तीसवाँ अध्याय पूरा हुआ,विराटमन्वयु: पार्था: सहिता: कुरुपुज्गवा: । चत्वारो भ्रातर: शूरा: पाण्डवा: सत्यविक्रमा: वे बड़े वेगसे चले। उन्होंने अपने यथार्थ स्वरूपको अभीतक छिपा रखा था। वे सब- के-सब युद्धकी कलामें अत्यन्त निपुण थे। कुरुवंशशिरोमणि वे चारों महारथी कुन्तीकुमार सुवर्णमण्डित रथोंपर आरूढ़ हो एक ही साथ विराटके पीछे-पीछे चले। चारों भाई पाण्डव शूरवीर और सत्यपराक्रमी थे

vaiśaṃpāyana uvāca | virāṭam anvayuḥ pārthāḥ sahitāḥ kuru-puṅgavāḥ | catvāro bhrātaraḥ śūrāḥ pāṇḍavāḥ satya-vikramāḥ ||

Vaiśaṃpāyana berkata: Para Pārtha—yang terunggul dalam kalangan Kuru—berangkat bersama-sama dan mengikuti Raja Virāṭa. Empat bersaudara itu, para Pāṇḍava, ialah wira, dan keperkasaan mereka setia pada kebenaran: mereka bergerak pantas, masih menyembunyikan jati diri, namun telah siap sepenuhnya dalam segala seni peperangan untuk menghadapi krisis yang timbul.

विराटम्Virata (as object/goal)
विराटम्:
Karma
TypeNoun
Rootविराट
FormMasculine, Accusative, Singular
अन्वयुःfollowed
अन्वयुः:
Karta
TypeVerb
Rootअनु-इ
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
पार्थाःthe sons of Pritha (Pandavas)
पार्थाः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Plural
सहिताःtogether, accompanied
सहिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Plural
कुरुपुङ्गवाःbulls among the Kurus (best of the Kurus)
कुरुपुङ्गवाः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरुपुङ्गव
FormMasculine, Nominative, Plural
चत्वारःfour
चत्वारः:
Karta
TypeAdjective
Rootचतुर्
FormMasculine, Nominative, Plural
भ्रातरःbrothers
भ्रातरः:
Karta
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Nominative, Plural
शूराःheroic, brave
शूराः:
Karta
TypeAdjective
Rootशूर
FormMasculine, Nominative, Plural
पाण्डवाःthe Pandavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
सत्यविक्रमाःof true valor / truly valiant
सत्यविक्रमाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसत्यविक्रम
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशग्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
V
Virāṭa
P
Pārthas (Pāṇḍavas)
K
Kurus (Kuru lineage)

Educational Q&A

Even while living under concealment and restraint, the righteous must remain ready to uphold dharma: unity among allies, disciplined preparedness, and timely action in defense of the vulnerable are presented as ethical strengths.

As the crisis around Virāṭa’s campaign unfolds, the four Pāṇḍava brothers move swiftly together and follow behind King Virāṭa, still hiding their true identities but acting as capable warriors prepared for battle.