Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Virāṭanagara-nivāsa-nirṇaya

Decision to Reside in Virāṭa’s City

विराटनगरे तात संवत्सरमिमं वयम्‌ । कुर्वन्तस्तस्य कर्माणि विहरिष्याम भारत,भाई अर्जुन! इसलिये इस वर्ष हमलोग राजा विराटके ही नगरमें रहें और उनका कार्यसाधन करते हुए उनके यहाँ विचरण करें

virāṭanagare tāta saṁvatsaram imaṁ vayam | kurvantās tasya karmāṇi viharīṣyāma bhārata ||

Yudhiṣṭhira berkata: “Wahai yang dikasihi, maka sepanjang setahun penuh ini marilah kita tinggal di kota Raja Virāṭa. Dengan berkhidmat dalam pekerjaannya dan melaksanakan tugas-tugasnya, kita akan hidup di sana secara tersembunyi, wahai Bhārata.”

विराट-नगरेin the city of Virata
विराट-नगरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविराट-नगर
FormNeuter, Locative, Singular
तातO dear (son)/O dear one
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
संवत्सरम्a year
संवत्सरम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंवत्सर
FormMasculine, Accusative, Singular
इमम्this
इमम्:
TypeAdjective
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Singular
वयम्we
वयम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Plural
कुर्वन्तःdoing, performing
कुर्वन्तः:
TypeVerb
Rootकृ
FormMasculine, Nominative, Plural, शतृ (present active participle)
तस्यof him/that (king)
तस्य:
TypeAdjective
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
कर्माणिtasks, duties
कर्माणि:
Karma
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Accusative, Plural
विहरिष्यामwe shall roam/dwell (freely)
विहरिष्याम:
TypeVerb
Rootविहृ
FormSimple Future (लृट्), First, Plural, Parasmaipada
भारतO Bharata (descendant of Bharata)
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
V
Virāṭa
V
Virāṭa-nagara (city of Virāṭa)
A
Arjuna (implied by the Hindi gloss)

Educational Q&A

The verse highlights prudent dharma in adversity: choosing lawful, nonviolent means—humble service and restraint—to fulfill a difficult obligation (living incognito for a year) without provoking unnecessary conflict.

At the start of the Virāṭa Parva, Yudhiṣṭhira proposes that the Pāṇḍavas spend the required final year of exile in disguise within King Virāṭa’s city, taking up roles as servants or workers and moving about there without being recognized.