Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

दमयन्तीस्वयंवरः — देववेषधारणं, सत्यप्रार्थना, नलवरणम्

Damayantī’s Svayaṃvara: Divine Disguises, Truth-Vow, and Choosing Nala

नारद: पर्वतश्नैव महाप्राज्ञौं महाव्रतौ । देवराजस्य भवनं विविशाते सुपूजिता,इसी समय देवर्षिप्रवर महान्‌ व्रतधारी महाप्राज्ञ नारद और पर्वत दोनों महात्मा इधरसे घूमते हुए इन्द्रलोकमें गये। वहाँ उन्होंने देवराजके भवनमें प्रवेश किया। उस भवनमें उनका विशेष आदर-सत्कार एवं पूजन किया गया

bṛhadaśva uvāca | nāradaḥ parvataś caiva mahāprājñau mahāvratau | devarājasya bhavanaṃ viviśāte supūjitau ||

Bṛhadaśva berkata: Resi agung Nārada dan Parvata—keduanya amat bijaksana serta teguh pada ikrar—meneruskan pengembaraan lalu memasuki istana raja para dewa. Di kediaman Indra, mereka disambut dengan penghormatan yang luar biasa dan dipuja menurut adat yang wajar. Peristiwa ini menegaskan norma etika bahawa jasa rohani yang sejati diakui melalui layanan penuh takzim, bahkan di alam kayangan.

नारदःNārada
नारदः:
Karta
TypeNoun
Rootनारद
FormMasculine, Nominative, Singular
पर्वतःParvata (sage)
पर्वतः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
महाप्राज्ञौthe two very wise (ones)
महाप्राज्ञौ:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाप्राज्ञ
FormMasculine, Nominative, Dual
महाव्रतौthe two of great vows/observances
महाव्रतौ:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाव्रत
FormMasculine, Nominative, Dual
देवराजस्यof the king of the gods (Indra)
देवराजस्य:
TypeNoun
Rootदेवराज
FormMasculine, Genitive, Singular
भवनम्dwelling/house, palace
भवनम्:
Karma
TypeNoun
Rootभवन
FormNeuter, Accusative, Singular
विविशातेthey two entered
विविशाते:
TypeVerb
Rootविश्
FormPerfect, 3rd, Dual, Parasmaipada
सुपूजितौwell-honored/well-worshipped
सुपूजितौ:
Karta
TypeAdjective
Rootसु-पूजित
FormMasculine, Nominative, Dual

बृहदश्चव उवाच

B
Bṛhadaśva
N
Nārada
P
Parvata
I
Indra (Devarāja)
I
Indraloka (implied by devarājasya bhavanam)

Educational Q&A

The verse highlights dharmic conduct of honoring realized sages: genuine wisdom and disciplined vows merit respectful reception (satkāra), and proper hospitality is portrayed as an ethical duty upheld even by the gods.

Nārada and Parvata, described as highly wise and observant of great vows, arrive in Indra’s realm and enter Indra’s palace, where they are received with special honor and worship.