Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

सूर्य–कर्णोपदेशः

Sūrya’s Counsel to Karṇa on Kīrti and the Kuṇḍala

श्रीरामचन्द्रजीके सम्मुख साल, ताल और शिलारूपी आयुध लिये वे समस्त वानर सैनिक सूर्योदयके समय पके हुए धानके विशाल खेतोंके समान जान पड़ते थे ।। नलनीलाड्डदक्राथमैन्दद्धिविदपालिता । ययौ सुमहती सेना राघवस्यार्थसिद्धये,नल, नील, अंगद, क्राथ, मैन्द तथा द्विविदके द्वारा सुरक्षित हुई वह विशाल वानरसेना श्रीरामचन्द्रजीका कार्य सिद्ध करनेके लिये आगे बढ़ती चली जा रही थी

śrīrāmacandrajīke sammukha sāla-tāla-śilārūpī āyudha liye te samasta vānara-sainikāḥ sūryodaye pakva-dhānasya viśāla-kṣetra-samānāḥ iva pratibhānti sma. nalānīlāṅgada-krātha-mainda-dvivida-pālitā yayau sumahatī senā rāghavasyārtha-siddhaye.

Mārkaṇḍeya berkata: Menghadap Śrī Rāmacandra, seluruh bala tentera wanara yang mengangkat senjata berupa pokok sāla, pokok tāla dan batu-batu besar, pada waktu matahari terbit tampak seperti bendang padi masak yang luas terbentang. Dilindungi dan dipimpin oleh Nala, Nīla, Aṅgada, Krātha, Mainda dan Dvivida, pasukan yang amat besar itu mara ke hadapan untuk menyempurnakan tujuan Rāghava.

नलनीलाङ्गदक्राथमैन्दद्विविदपालिताprotected by Nala, Nila, Angada, Kratha, Mainda and Dvivida
नलनीलाङ्गदक्राथमैन्दद्विविदपालिता:
Karta
TypeAdjective
Rootनल + नील + अङ्गद + क्राथ + मैन्द + द्विविद + पालित
Formfeminine, nominative, singular
ययौwent / advanced
ययौ:
TypeVerb
Rootया (गत्यर्थक धातु)
Formperfect (liṭ), 3rd, singular
सुमहतीvery great
सुमहती:
Karta
TypeAdjective
Rootसु + महत्
Formfeminine, nominative, singular
सेनाarmy
सेना:
Karta
TypeNoun
Rootसेना
Formfeminine, nominative, singular
राघवस्यof Rāghava (Rāma)
राघवस्य:
TypeNoun
Rootराघव
Formmasculine, genitive, singular
अर्थसिद्धयेfor the accomplishment of the purpose
अर्थसिद्धये:
Sampradana
TypeNoun
Rootअर्थ + सिद्धि
Formfeminine, dative, singular

मार्कण्डेय उवाच

M
Markandeya
R
Rāma (Rāghava, Śrī Rāmacandra)
V
Vānara-senā (monkey army)
N
Nala
N
Nīla
A
Aṅgada
K
Krātha
M
Mainda
D
Dvivida
S
sāla tree
T
tāla tree
R
rocks (śilā)

Educational Q&A

Power and martial readiness gain ethical meaning when directed toward a righteous end (artha-siddhi for Rāghava). The verse highlights disciplined collective action under capable leaders, suggesting that strength should serve dharma rather than mere aggression.

Markandeya describes the monkey army at sunrise, armed with uprooted trees and rocks, appearing like golden fields of ripe grain. Led and protected by Nala, Nīla, Aṅgada, Krātha, Mainda, and Dvivida, the vast force advances to fulfill Rāma’s mission.