Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Guṇa-vibhāga and Prāṇa–Agni–Yoga Upadeśa (गुणविभाग तथा प्राण-अग्नि-योगोपदेश)

उत्तड़क उवाच भवता रक्षणं कार्य तत्‌ तावत्‌ कर्तुमहसि । निरुद्धिग्ना वयं राजंस्त्वत्प्रसादाद्‌ भवेमहि,उत्तड़क बोले--महाराज! प्रजाकी रक्षा करना आपका कर्तव्य है। अतः पहले वही आपको करना चाहिये जिससे आपके कृपाप्रसादसे हमलोग निर्भय हो जायेँ

Uttaḍaka uvāca: bhavatā rakṣaṇaṁ kārya tat tāvat kartum arhasi | niruddhignā vayaṁ rājan tvatprasādād bhavemahi ||

Uttāḍaka berkata: “Wahai Raja, melindungi rakyat ialah kewajipan tuanku. Maka, hendaklah tuanku terlebih dahulu melakukan hal itu. Dengan limpah kurnia tuanku, semoga kami bebas daripada takut dan gelisah.”

उत्तडकःUttadaka (proper name)
उत्तडकः:
Karta
TypeNoun
Rootउत्तडक
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
भवताby you (sir)
भवता:
Karta
TypeNoun
Rootभवत्
FormMasculine, Instrumental, Singular
रक्षणम्protection
रक्षणम्:
Karma
TypeNoun
Rootरक्षण
FormNeuter, Nominative, Singular
कार्यम्to be done; obligatory
कार्यम्:
TypeAdjective
Rootकार्य
FormNeuter, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
तावत्for now; first; so much
तावत्:
TypeIndeclinable
Rootतावत्
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
TypeVerb
Rootकृ
FormTumun (infinitive)
अर्हसिyou ought; you are fit
अर्हसि:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada
निरुद्धिग्नाःfree from fear/anxiety; untroubled
निरुद्धिग्नाः:
TypeAdjective
Rootनिरुद्धिग्न
FormMasculine, Nominative, Plural
वयम्we
वयम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
त्वत्from you
त्वत्:
Apadana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormAblative, Singular
प्रसादात्from (your) favor/grace
प्रसादात्:
Apadana
TypeNoun
Rootप्रसाद
FormMasculine, Ablative, Singular
भवेमहिmay we become
भवेमहि:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative, First, Plural, Atmanepada

उत्तड़क उवाच

U
Uttaḍaka
K
King (rājan)

Educational Q&A

The verse emphasizes rājadharma: a king’s foremost obligation is to protect his people. Public security is presented as the first priority of governance, and the ruler’s favor should result in subjects becoming fearless and undisturbed.

Uttaḍaka addresses a king directly, urging him to fulfill his primary duty—protection—so that those speaking (and their group) may, through the king’s support, become free from fear and anxiety.