Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Book 3, Āraṇyaka-parva — Adhyāya 19: Pradyumna’s Reproach of Withdrawal and the Ethics of Kṣātra Reputation

प्रयुज्यमानमाज्ञाय दैतेयास्त्र महाबलम्‌ । ब्रह्मास्त्रेणान्तराच्छित्त्वा मुमोचान्यान्‌ पतत्रिण:,प्रद्यम्नने शाल्वको अति शक्तिशाली दैत्यास्त्रका प्रयोग करता जानकर ब्रह्मास्त्रके द्वारा उसे बीचमें ही काट डाला और अन्य बहुत-से बाण बरसाये

prayujyamānam ājñāya daiteyāstraṃ mahābalam | brahmāstreṇāntarāc chittvā mumocānyān patatriṇaḥ ||

Menyedari bahawa senjata Daitya yang amat dahsyat telah digerakkan, dia memintasnya di pertengahan dengan Brahmāstra, memotongnya jatuh; kemudian dia melepaskan banyak anak panah yang lain. Episod ini menegaskan bahawa kekuatan yang melampau harus ditentang bukan dengan amarah membuta tuli, tetapi dengan pertimbangan tajam dan tindak balas yang sepadan, dipandu oleh penguasaan dan kawalan diri.

प्रयुज्यमानम्being employed/used
प्रयुज्यमानम्:
Karma
TypeVerb
Rootप्र-युज् (धातु) → प्रयुज्यमान (वर्तमान-कालिक कर्मणि कृदन्त)
FormNeuter, Accusative, Singular, Passive, Present (participle)
आज्ञायhaving known/recognizing
आज्ञाय:
TypeIndeclinable
Rootआ-ज्ञा (धातु) → आज्ञाय (क्त्वा-अव्यय)
FormGerund (क्त्वा)
दैतेय-अस्त्रम्the Daitya-weapon (demonic missile)
दैतेय-अस्त्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootदैतेय (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
महाबलम्very powerful
महाबलम्:
TypeAdjective
Rootमहाबल (प्रातिपदिक: महा + बल)
FormNeuter, Accusative, Singular
ब्रह्म-अस्त्रेणwith the Brahma-weapon
ब्रह्म-अस्त्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootब्रह्म (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Singular
अन्तरात्in the middle / midway
अन्तरात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअन्तरा (अव्यय/उपसर्गार्थ) → अन्तरात् (अव्ययीभाव-प्रयोग, पञ्चमी-अर्थे)
Formin-between/midway (ablatival sense)
छित्त्वाhaving cut
छित्त्वा:
TypeIndeclinable
Rootछिद् (धातु) → छित्त्वा (क्त्वा-अव्यय)
FormGerund (क्त्वा)
मुमोचreleased/let loose
मुमोच:
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
अन्यान्other
अन्यान्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
पतत्रिणःarrows (lit. winged ones)
पतत्रिणः:
Karma
TypeNoun
Rootपतत्रिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural

वायुदेव उवाच

वायुदेव (Vāyudeva)
दैतेयास्त्र (Daiteya-astra)
ब्रह्मास्त्र (Brahmāstra)
पतत्रिणः (arrows)

Educational Q&A

Even in battle, power should be governed by clear perception and restraint: recognize the threat, neutralize it with an appropriate counter, and act to protect rather than to indulge anger.

Vāyudeva describes how a formidable Daitya-weapon is detected as it is launched; it is cut down mid-flight by the Brahmāstra, after which many additional arrows are released.