Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Kubera’s Arrival and the Disclosure of Agastya’s Curse

Vaiśaṃpāyana–Janamejaya Narrative

देवाश्ष ऋषय: सिद्धा: पितरश्चापि राक्षस । गन्धर्वोरगरक्षांसि वयांसि पशवस्तथा

devāś ca ṛṣayaḥ siddhāḥ pitaraś cāpi rākṣasa | gandharvoragarakṣāṃsi vayāṃsi paśavas tathā ||

Vaiśampāyana berkata: “Para dewa, para ṛṣi, para siddha dan para Pitṛ; demikian juga para rākṣasa; para gandharva, nāga dan roh-roh penjaga yang lain; burung-burung dan juga binatang—semua golongan makhluk ini turut terlibat/berkaitan.”

devāḥgods
devāḥ:
Karta
TypeNoun
Rootdeva
FormMasculine, Nominative, Plural
ṛṣayaḥsages
ṛṣayaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootṛṣi
FormMasculine, Nominative, Plural
siddhāḥperfected beings
siddhāḥ:
Karta
TypeNoun
Rootsiddha
FormMasculine, Nominative, Plural
pitaraḥmanes/ancestors
pitaraḥ:
Karta
TypeNoun
Rootpitṛ
FormMasculine, Nominative, Plural
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
apialso/even
api:
TypeIndeclinable
Rootapi
rākṣasāḥrākṣasas/demons
rākṣasāḥ:
Karta
TypeNoun
Rootrākṣasa
FormMasculine, Nominative, Plural
gandharvāḥgandharvas
gandharvāḥ:
Karta
TypeNoun
Rootgandharva
FormMasculine, Nominative, Plural
uragāḥserpents
uragāḥ:
Karta
TypeNoun
Rooturaga
FormMasculine, Nominative, Plural
rakṣāṃsidemons/evil spirits
rakṣāṃsi:
Karta
TypeNoun
Rootrakṣas
FormNeuter, Nominative, Plural
vayāṃsibirds
vayāṃsi:
Karta
TypeNoun
Rootvayas
FormNeuter, Nominative, Plural
paśavaḥbeasts/animals
paśavaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootpaśu
FormMasculine, Nominative, Plural
tathālikewise/so too
tathā:
TypeIndeclinable
Roottathā

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Devas
Ṛṣis
S
Siddhas
P
Pitṛs
R
Rākṣasas
G
Gandharvas
U
Uraga/Nāgas
R
Rakṣāṃsi
B
Birds
A
Animals

Educational Q&A

The verse underscores the Mahābhārata’s vision of a morally charged cosmos: events are not isolated to humans alone but resonate across many orders of beings, implying that actions and disruptions of dharma can have universal repercussions.

Vaiśampāyana enumerates various classes of beings—divine, ancestral, semi-divine, and animal—indicating that a significant occurrence in the story draws the attention or participation of the entire living cosmos.