Next Verse

Shloka 1

Gaṅgā-Tīrtha Darśana and the Prelude to the Yavakrīta–Indra Exemplum (लोमश-युधिष्ठिर संवादः)

(दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल ३१ श्लोक हैं) #ड.7 ऋण (_) हि ० चतुस्त्रिंशर्दाधिकशततमो< ध्याय: बन्दी और अष्टावक्रका शानच्त्रार्थ, बन्दीकी पराजय तथा समड़्ामें स्‍सनानसे अष्टावक्रके अंगोंका सीधा होना सअद्टावक्र उवाच अत्रोग्रसेन समितेषु राजन्‌ समागतेष्वप्रतिमेषु राजसु । नावैमि बर्न्दिं वरमत्र वादिनां महाजले हंसमिवाददामि,अष्टावक्र बोले--भयंकर सेनाओंसे युक्त महाराज जनक! इस सभामें सब ओरसे अप्रतिम प्रभावशाली राजा आकर एकत्र हुए हैं; परंतु मैं इन सबके बीचमें वादियोंमें प्रधान बन्दीको नहीं पहचान पाता हूँ। यदि पहचान लूँ तो अगाध जलमें हंसकी भाँति उन्हें अवश्य पकड़ लूँगा

aṣṭāvakra uvāca |

atrograsena samiteṣu rājan samāgateṣv apratimeṣu rājasu |

nāvemi bandiṃ varam atra vādinaṃ mahājale haṃsam ivādadāmi ||

Aṣṭāvakra berkata: “Wahai Raja, di sini—di tengah bala tentera yang dahsyat berhimpun—tatkala raja-raja yang tiada bandingan berkumpul, aku masih belum dapat mengenal pasti Bandi, yang terunggul dalam kalangan pendebat. Namun jika aku mengenalinya, akan aku tangkap dia, laksana angsa menyambar buruannya di lautan air yang dalam.”

अष्टावक्रःAṣṭāvakra (the sage)
अष्टावक्रः:
Karta
TypeNoun
Rootअष्टावक्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
अत्रhere, in this place/assembly
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
उग्रसेनैःwith fierce armies
उग्रसेनैः:
Karana
TypeNoun
Rootउग्रसेना
FormFeminine, Instrumental, Plural
समितेषुassembled, gathered
समितेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसमित
FormMasculine, Locative, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
समागतेषुhaving come together, present
समागतेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसमागत
FormMasculine, Locative, Plural
अप्रतिमेषुunmatched, incomparable
अप्रतिमेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअप्रतिम
FormMasculine, Locative, Plural
राजसुamong kings
राजसु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Locative, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
अवैमिI recognize/know
अवैमि:
TypeVerb
Rootअव + इ
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
बन्दिम्Bandi (the disputant)
बन्दिम्:
Karma
TypeNoun
Rootबन्दिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
वरम्the best, foremost
वरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Accusative, Singular
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
वादिनाम्of debaters
वादिनाम्:
TypeNoun
Rootवादिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
महाजलेin deep/large water
महाजले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहाजल
FormNeuter, Locative, Singular
हंसम्a swan
हंसम्:
Karma
TypeNoun
Rootहंस
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आददामिI seize, I take hold of
आददामि:
TypeVerb
Rootआ + दा
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada

सअद्टावक्र उवाच

A
Aṣṭāvakra
J
Janaka
B
Bandi (Vandin)
A
assembled kings

Educational Q&A

The verse highlights fearless commitment to truth in intellectual contest: genuine wisdom does not boast aimlessly, but seeks the true opponent and, once identified, confronts error decisively—symbolized by the swan’s sure grasp in deep waters.

Aṣṭāvakra arrives at King Janaka’s assembly where many powerful kings are present. He declares that he cannot yet identify Bandi, the leading debater, but once he recognizes him, he will seize and defeat him in debate.