Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

Adhyāya 160: Arjuna’s Envoy-Message—Critique of Borrowed Valor and Pre-dawn Mobilization

तदा मनस्ते त्रिदिवादिवाशुचे- निवर्तिता पार्थ महीप्रशासनात्‌ | प्रशाम्य राज्यं हि सुदुर्लभं त्वया बुभूषित: स्वर्ग इवातपस्विना,'पार्थ! जैसे अपवित्र मनुष्यका मन स्वर्गकी ओरसे निवृत्त हो जाता है, क्योंकि उसके लिये स्वर्गकी प्राप्ति असम्भव है, उसी प्रकार तुम्हारा मन भी उस समय इस पृथ्वीके राज्य- शासनसे निराश होकर निवृत्त हो जायगा। अर्जुन! शान्त होकर बैठ जाओ। राज्य तुम्हारे लिये अत्यन्त दुर्लभ है। जिसने तपस्या नहीं की है, वह जैसे स्वर्ग पाना चाहे, उसी प्रकार तुमने भी राज्यकी अभिलाषा की है”

tadā manas te tridivād ivāśuce nivartitā pārtha mahīpraśāsanāt | praśāmya rājyaṃ hi sudurlabhaṃ tvayā bubhūṣitaḥ svarga ivātapasvinā ||

Ulūka berkata: “Ketika itu, wahai Pārtha, fikiranmu akan segera berpaling daripada memerintah bumi—sebagaimana fikiran orang yang tidak suci berpaling daripada syurga, kerana tahu ia tidak mungkin dicapainya. Tenanglah dan duduklah: kerajaan amat sukar untuk engkau peroleh. Engkau menginginkan takhta seperti orang yang tidak bertapa menginginkan syurga.”

तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
मनःmind
मनः:
Karta
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Nominative, Singular
तेyour
ते:
Adhikarana
TypePronoun
Rootत्वद्
FormGenitive, Singular
त्रिदिवात्from heaven
त्रिदिवात्:
Apadana
TypeNoun
Rootत्रिदिव
FormMasculine, Ablative, Singular
इवas if/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अशुचेःof an impure (man)
अशुचेः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअशुचि
FormMasculine, Genitive, Singular
निवर्तिताturned back/withdrawn
निवर्तिता:
TypeAdjective
Rootनिवर्तित
FormNeuter, Nominative, Singular
पार्थO Partha (Arjuna)
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Vocative, Singular
महीप्रशासनात्from the governance of the earth
महीप्रशासनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootमही-प्रशासन
FormNeuter, Ablative, Singular
प्रशाम्यhaving become calm / calming down
प्रशाम्य:
TypeVerb
Rootप्र-शम्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
सुदुर्लभम्very hard to obtain
सुदुर्लभम्:
TypeAdjective
Rootसुदुर्लभ
FormNeuter, Nominative, Singular
त्वयाby you / for you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootत्वद्
FormInstrumental, Singular
बुभूषितःdesired/wished for
बुभूषितः:
TypeAdjective
Rootबुभूषित
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वर्गःheaven
स्वर्गः:
TypeNoun
Rootस्वर्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अतपस्विनाby one without austerity
अतपस्विना:
Karana
TypeNoun
Rootअ-तपस्विन्
FormMasculine, Instrumental, Singular

उलूक उवाच

U
Ulūka
P
Pārtha (Arjuna)
T
tridiva (heaven)
M
mahī (earth)
R
rājya (kingdom)