Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Adhyāya 152: Kaurava-sainyavibhāgaḥ

Division and Standardization of the Kaurava Host

जनौघसलिलावर्तो रथनागाश्चमीनवान्‌ | शड्खदुन्दुभिनिर्धोष: कोशसंचयरत्नवान्‌

vaiśampāyana uvāca | janaugha-salilāvarto ratha-nāgāśva-mīnavān | śaṅkha-dundubhi-nirdhoṣaḥ kośa-saṃcaya-ratnavān, rājan |

Vaiśampāyana berkata: Wahai Raja, himpunan manusia yang besar itu tampak seperti pusaran yang mengocak lautan; kereta perang, gajah dan kuda seakan-akan ikan yang bergerak di dalamnya. Tiupan sangkakala dan dentuman gendang perang menjadi deru lautan itu, sementara khazanah yang dihimpun menggantikan timbunan permata. Demikianlah bala Kuru—mengembang oleh semangat tempur—digambarkan sebagai samudera yang menggelora dengan kuasa dan kekayaan; suatu pemandangan yang mengisyaratkan bahaya moral akibat keangkuhan serta perang yang bakal menjelang.

जनौघa mass/stream of people
जनौघ:
Karta
TypeNoun
Rootजन + ओघ
FormMasculine, Nominative, Singular
सलिलwith water
सलिल:
Karana
TypeNoun
Rootसलिल
FormNeuter, Instrumental, Singular
आवर्तःa whirlpool/eddy
आवर्तः:
Karta
TypeNoun
Rootआवर्त
FormMasculine, Nominative, Singular
रथchariots
रथ:
Karta
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Nominative, Plural
नागाःelephants
नागाः:
Karta
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Nominative, Plural
अश्वhorses
अश्व:
Karta
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Nominative, Plural
मीनाfish
मीना:
Karta
TypeNoun
Rootमीन
FormMasculine, Nominative, Plural
वान्possessing; endowed with
वान्:
Karta
TypeAdjective
Rootवत् (प्रत्यय)
FormMasculine, Nominative, Singular
शङ्खof conches
शङ्ख:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशङ्ख
FormMasculine, Genitive, Plural
दुन्दुभिof kettle-drums
दुन्दुभि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदुन्दुभि
FormMasculine, Genitive, Plural
निर्धोषःroar; loud sound
निर्धोषः:
Karta
TypeNoun
Rootनिर्धोष
FormMasculine, Nominative, Singular
कोशof treasuries
कोश:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकोश
FormMasculine, Genitive, Plural
संचयaccumulation; collection
संचय:
Karta
TypeNoun
Rootसंचय
FormMasculine, Nominative, Singular
रत्नjewels
रत्न:
Karta
TypeNoun
Rootरत्न
FormNeuter, Nominative, Plural
वान्possessing; endowed with
वान्:
Karta
TypeAdjective
Rootवत् (प्रत्यय)
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king!
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
King (rājan)
P
people/crowd (janaugha)
C
chariots (ratha)
E
elephants (nāga)
H
horses (aśva)
C
conches (śaṅkha)
K
kettledrums (dundubhi)
T
treasuries/wealth (kośa-saṃcaya)
J
jewels (ratna)

Educational Q&A

The verse uses a grand ocean-metaphor to show how collective power, noise, and wealth can intoxicate a kingdom; it subtly warns that such swelling pride and militarized excitement can carry society toward destructive conflict.

Vaiśampāyana describes the Kuru preparations and the massed assembly in vivid imagery: the crowd swirls like a whirlpool, war-vehicles and animals move like fish, conches and drums roar like the sea, and accumulated treasure appears like jewels—building the atmosphere before the outbreak of war.