Previous Verse
Next Verse

Shloka 67

धर्मस्य बहुद्वारत्वम् — Nārada’s Audience with Indra (Śānti-parva 340)

निर्वाणं सर्वधर्माणां निवृत्ति: परमा स्मृता | तस्मान्निवृत्तिमापन्नश्चरेत्‌ सर्वाज्रनिर्वृतः,“समस्त कर्मोंसे उपरत हो जाना ही परम निवृत्ति है; अतः जो निवृत्तिको प्राप्त हो गया है, वह सभी अंगोंसे सुखी होकर विचरण करे

nirvāṇaṁ sarvadharmāṇāṁ nivṛttiḥ paramā smṛtā | tasmān nivṛttim āpannaś caret sarvāṅganirvṛtaḥ ||

Bhīṣma berkata: “Ingatlah yang tertinggi: ketenangan segala dharma—pengunduran sepenuhnya daripada setiap jalan tindakan yang mengikat—itulah nirvāṇa. Maka sesiapa yang telah mencapai keadaan pengunduran itu hendaklah menjalani hidup dengan setiap anggota dan daya batin dalam damai, tanpa gelisah dan puas.”

निर्वाणम्cessation, extinction (nirvana)
निर्वाणम्:
Karta
TypeNoun
Rootनिर्वाण
FormNeuter, Nominative, Singular
सर्वधर्माणाम्of all dharmas/duties
सर्वधर्माणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वधर्म
FormMasculine, Genitive, Plural
निवृत्तिःwithdrawal, cessation, renunciation
निवृत्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootनिवृत्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
परमाsupreme
परमा:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम
FormFeminine, Nominative, Singular
स्मृताis said/remembered (as)
स्मृता:
Karta
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
FormFeminine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
तस्मात्therefore, from that
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
निवृत्तिम्withdrawal/cessation (as the state to be attained)
निवृत्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिवृत्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
आपन्नःhaving attained, reached
आपन्नः:
Karta
TypeVerb
Rootआपद् (धातु)
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past active/participial usage: 'having attained')
चरेत्should move/live/conduct oneself
चरेत्:
Karta
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Singular, Parasmaipada
सर्वाङ्गनिर्वृतःcontent/at ease in all limbs; wholly at peace
सर्वाङ्गनिर्वृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्वाङ्गनिर्वृत
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma