Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

अहिंसा-प्रधान धर्मविचारः

Ahiṃsā as the Superior Dharma: Practical and Scriptural Reasoning

सर्वे देवा: प्राणिनां प्राणनान्ते गत्वा वृत्ता: संनिवृत्तास्तथैव । एवं सर्वे मानवा: प्राणनान्ते गत्वा वृत्ता देववद्‌ राजसिंह,राजसिंह! जैसे इन्द्रियाँ जाग्रतू-अवस्थाके अन्तमें सुषुप्तिके समय निष्क्रिय होकर विलीन हो जाती हैं और जाग्रत्‌-अवस्था आनेपर पुन: लौट आती हैं, उसी प्रकार सारे प्राणी ही जीवनके अन्तमें परलोकमें जाकर कर्मोके अनुसार देवताओंके तुल्य अथवा नरकगामी होते हैं और कर्मोके क्षीण होनेपर इस जगत्‌में लौटकर पुनः मनुष्य आदि योनियोंमें जन्म ग्रहण करते हैं

Pitāmaha uvāca: sarve devāḥ prāṇināṃ prāṇanānte gatvā vṛttāḥ saṃnivṛttās tathaiva | evaṃ sarve mānavāḥ prāṇanānte gatvā vṛttā devavad, rājasimha rājasimha |

Bhīṣma berkata: “Pada akhir hayat, semua makhluk berangkat; dan sebagaimana para dewa berundur serta menjadi tidak aktif pada penutupan suatu jangka hayat, demikian juga manusia, ketika mati, meneruskan perjalanan menurut perbuatannya. Ada yang mencapai keadaan seperti para dewa, ada pula yang jatuh ke jalan neraka. Apabila daya perbuatannya telah habis, mereka kembali ke dunia ini dan lahir semula dalam rahim manusia dan yang lain—seperti pancaindera yang tenggelam ke dalam tidur pada akhir berjaga dan muncul kembali apabila jaga kembali.”

सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
देवाःgods
देवाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Nominative, Plural
प्राणिनाम्of living beings
प्राणिनाम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootप्राणिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
प्राणनान्तेat the end of life
प्राणनान्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्राणनान्त
FormMasculine, Locative, Singular
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Karana
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
वृत्ताःbecome/turned (so)
वृत्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootवृत्त
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
संनिवृत्ताःwithdrawn/ceased
संनिवृत्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंनिवृत्त
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
तथाthus/so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
एवम्in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
मानवाःhumans
मानवाः:
Karta
TypeNoun
Rootमानव
FormMasculine, Nominative, Plural
प्राणनान्तेat the end of life
प्राणनान्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्राणनान्त
FormMasculine, Locative, Singular
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Karana
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
वृत्ताःbecome/turned (so)
वृत्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootवृत्त
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
देववत्like the gods
देववत्:
TypeIndeclinable
Rootदेववत्
राजसिंहO lion among kings
राजसिंह:
TypeNoun
Rootराजसिंह
FormMasculine, Vocative, Singular
राजसिंहO lion among kings
राजसिंह:
TypeNoun
Rootराजसिंह
FormMasculine, Vocative, Singular

पितामह उवाच

पितामह (Bhīṣma)
देवाः (the gods)
मानवाः (humans)
राजसिंह (royal addressee, likely Yudhiṣṭhira)