Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

Jñāna-plava (The Raft of Knowledge): Svabhāva, Prajñā, and the Ascent to Ātmajñāna

तत्त्वज्ञ पुरुषको चाहिये कि वह अपमानको अमृतके समान समझकर उससे संतुष्ट हो और विद्वान्‌ मनुष्य सम्मानको विषके तुल्य समझकर उससे सदा डरता रहे ।। अवज्ञात:ः सुखं शेते इह चामुत्र चाभयम्‌ । विमुक्त: सर्वदोषेभ्यो योडवमन्ता स बध्यते,सम्पूर्ण दोषोंसे मुक्त महात्मा पुरुष अपमानित होनेपर भी इस लोक और परलोकमें निर्भय होकर सुखसे सोता है; परंतु उसका अपमान करनेवाला पुरुष पापाबन्धनमें पड़ जाता है

jaigīṣavya uvāca | tattvajñaḥ puruṣaḥ kāmayed yat sa apamānaṃ amṛtavat manyamānaḥ tena tuṣyeta, vidvān tu mānaṃ viṣavat manyamānaḥ tasmāt sadā bibheti || avajñātaḥ sukhaṃ śete iha cāmutra cābhayam | vimuktaḥ sarvadoṣebhyo yo ’vamantā sa badhyate ||

Jaigīṣavya berkata: Seorang yang mengetahui kebenaran hendaklah memandang penghinaan seperti amerta dan tetap puas; dan orang bijaksana hendaklah memandang kehormatan seperti racun, lalu sentiasa berjaga-jaga terhadapnya. Orang yang dipandang rendah tidur dengan tenteram, tanpa takut di dunia ini dan di alam kemudian, kerana bebas daripada segala cela; tetapi orang yang menghina dirinya menjadi terikat oleh dosa.

अवज्ञातःone who is insulted / disregarded
अवज्ञातः:
Karta
TypeAdjective
Rootअवज्ञात (अव-√ज्ञा + क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
सुखम्happiness, comfort
सुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Accusative, Singular
शेतेsleeps, rests
शेते:
TypeVerb
Root√शी (शयने)
FormPresent, 3rd, Singular, Ātmanepada
इहhere (in this world)
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
and
:
TypeIndeclinable
Root
अमुत्रthere (in the other world)
अमुत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअमुत्र
and
:
TypeIndeclinable
Root
अभयम्fearlessness, safety
अभयम्:
Karma
TypeNoun
Rootअभय
FormNeuter, Accusative, Singular
विमुक्तःfreed, released
विमुक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootविमुक्त (वि-√मुच् + क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वदोषेभ्यःfrom all faults
सर्वदोषेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootसर्वदोष
FormMasculine, Ablative, Plural
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अवमन्ताinsulter, one who disrespects
अवमन्ता:
Karta
TypeNoun
Rootअवमन्तृ (अव-√मन् + तृच्)
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
बध्यतेis bound (incurs bondage)
बध्यते:
TypeVerb
Root√बन्ध् (बन्धने)
FormPresent, 3rd, Singular, Ātmanepada, Passive

जैगीषव्य उवाच

J
Jaigīṣavya