योग–सांख्यसमन्वयः, रथोपमा, व्यक्त–अव्यक्तविवेकः
Yoga–Sāṃkhya Synthesis, Chariot Allegory, and the Vyakta–Avyakta Distinction
नाभ्यवर्तन्त नास्तिक्याद् वर्तन्त: सम्भवेष्वपि | कितने ही दानव पूर्वकालमें अपने पूर्वजोंद्वारा सुयोग्य ब्राह्मणोंको दानके रूपमें दी हुई जागीरें नास्तिकताके कारण उनके पास रहने नहीं देते हैं यद्यपि वे अन्य सम्भव उपायोंसे जीवन-निर्वाह कर सकते हैं तथापि उस दिये हुए दानको छीन लेते हैं ।। ६९ $ ।। मित्रेणाभ्यर्थितं मित्रमर्थसंशयिते क्वचित्
nābhyavartanta nāstikyād vartantaḥ sambhaveṣv api |
Śakra berkata: “Kerana kekufuran, mereka tidak membenarkan para pemilik yang berhak terus tinggal dalam pegangan mereka, walaupun mereka sendiri boleh menyara hidup dengan cara lain yang munasabah. Maka pada zaman dahulu ramai Dānava, didorong oleh ketidakberagamaan, merampas kembali tanah anugerah yang telah diberikan oleh nenek moyang mereka dengan sewajarnya kepada brāhmaṇa yang layak sebagai derma.”
शक्र उवाच
A gift—especially a rightful endowment to worthy recipients—should not be reclaimed out of greed or irreligion. Even when one has other means of livelihood, violating dāna-dharma by seizing back what was given is portrayed as a moral failure rooted in nāstikya.
Indra (Śakra), while instructing on dharma, cites an example from earlier times: certain Dānavas, despite having alternative ways to live, would not let Brāhmaṇas retain ancestral land-grants and would forcibly take back those donations, illustrating the social harm caused by unbelief and adharma.