Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Bhīmasena’s Counsel on Grief, Inner Conflict, and the Duty of Kingship (भीमसेन-उपदेशः)

तस्मादद्यैव गन्तव्यं युद्धयस्व भरतर्षभ । परमव्यक्तरूपस्य व्यक्त त्यक्त्वा स्वकर्मभि:,“भरतश्रेष्ठ! इसलिये प्रत्यक्ष दिखायी देनेवाले साकार शत्रुको छोड़कर अव्यक्त (सूक्ष्म) शत्रु मनके साथ युद्ध करनेके लिये आपको अभी चल देना चाहिये। विचार आदि अपनी बौद्धिक क्रियाओंद्वारा उसके साथ आप अवश्य युद्ध करें

tasmād adyaiva gantavyaṃ yudhyasva bharatarṣabha | paramavyaktarūpasya vyaktaṃ tyaktvā svakarmabhiḥ ||

Maka berangkatlah pada hari ini juga, wahai lembu jantan kaum Bharata. Tinggalkan musuh yang tampak nyata di hadapan, dan dengan usaha diri yang berdisiplin, berperanglah melawan musuh yang bentuknya paling tidak nyata—halus, batiniah, dan sukar digenggam.

{'tasmāt''therefore, for that reason', 'adyaiva': 'this very day, immediately', 'gantavyam': 'must be gone to
{'tasmāt':
one should depart', 'yudhyasva''fight! (imperative, middle voice)', 'bharatarṣabha': 'O bull among the Bharatas
one should depart', 'yudhyasva':
an epithet for a foremost Kuru prince', 'parama''supreme, highest', 'avyakta': 'unmanifest, subtle, not directly perceptible', 'rūpa': 'form, nature', 'paramavyaktarūpasya': 'of the one whose form is supremely unmanifest (i.e., the subtle inner enemy)', 'vyaktam': 'manifest, visible, evident', 'tyaktvā': 'having abandoned, leaving aside', 'svakarmabhiḥ': 'by one’s own actions/duties
an epithet for a foremost Kuru prince', 'parama':

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bharatarṣabha (addressed Kuru/Bharata hero)