Next Verse

Shloka 1

Gratitude, Discernment, and the Escalation of Power (Śvā–Dvipī–Vyāghra–Nāga–Siṃha–Śarabha Itihāsa)

षोडशाधिकशततमोब<्ध्याय: सज्जनोंके चरित्रके विषयमें दृष्टान्तरूपसे एक महर्षि और कुत्तेकी कथा युधिछ्िर उवाच (न सन्ति कुलजा यत्र सहाया: पार्थिवस्य तु । अकुलीनाश्न कर्तव्या न वा भरतसत्तम ||) युधिष्ठिरने पूछा--भरतश्रेष्ठ)! जहाँ राजाके पास अच्छे कुलमें उत्पन्न सहायक नहीं हैं, वहाँ वह नीच कुलके मनुष्योंको सहायक बना सकता है या नहीं? ।। भीष्म उवाच अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्‌ । निदर्शनं परं लोके सज्जानाचरिते सदा,भीष्मजीने कहा--युधिष्ठिर! इस विषयमें जानकार लोग एक प्राचीन इतिहासका उदाहरण दिया करते हैं, जो लोकमें सत्पुरुषोंके आचरणके सम्बन्धमें सदा उत्तम आदर्श माना जाता है

bhīṣma uvāca | atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam | nidarśanaṃ paraṃ loke sajjanācārite sadā ||

yudhiṣṭhira uvāca | na santi kulajā yatra sahāyāḥ pārthivasya tu | akulīnān kṛtavyā na vā bharatasattama ||

Bhīṣma berkata: “Dalam hal ini juga, para bijaksana sering mengemukakan suatu kisah purba sebagai teladan—suatu gambaran yang di dunia dipandang sebagai contoh tertinggi bagi perilaku orang-orang berbudi.” Yudhiṣṭhira bertanya: “Wahai yang terbaik dalam keturunan Bharata! Jika seorang raja tidak mempunyai pembantu yang lahir daripada keluarga mulia, patutkah dia melantik orang yang berdarah rendah atau tidak diketahui asal-usulnya sebagai pembantu, atau tidak patut?”

not
:
TypeIndeclinable
Root
सन्तिare/exist
सन्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, 3, Plural, Parasmaipada
कुलजाःwell-born (men), born in good families
कुलजाः:
Karta
TypeNoun
Rootकुलज
FormMasculine, Nominative, Plural
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
सहायाःhelpers, allies
सहायाः:
Karta
TypeNoun
Rootसहाय
FormMasculine, Nominative, Plural
पार्थिवस्यof the king
पार्थिवस्य:
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Genitive, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
अकुलीनान्low-born (men), ignoble persons
अकुलीनान्:
Karma
TypeNoun
Rootअकुलीन
FormMasculine, Accusative, Plural
किम्whether?/what?
किम्:
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Accusative, Singular
कर्तव्याःto be made/appointed (as)
कर्तव्याः:
TypeAdjective
Rootकर्तव्य
FormMasculine, Nominative, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
भरतसत्तमO best of the Bharatas
भरतसत्तम:
TypeNoun
Rootभरतसत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
Y
Yudhishthira
B
Bharatas (dynastic epithet)