Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्

Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition

मायाविभेदानुपसर्जनानि तथैव पापं न यशःप्रयोगात्‌ । आप्तैर्मनुष्यैरुपचारयेत पुरेषु राष्ट्रेषु च सम्प्रयुक्तान्‌,राजा विश्वस्त मनुष्योंद्वारा शत्रुके नगर और राज्यमें नाना प्रकारके छल और परस्पर वैर-विरोधकी सृष्टि कर दे। इसी तरह छठद्मवेषमें वहाँ अपने गुप्तचर नियुक्त कर दे; परंतु अपने यशकी रक्षाके लिये वहाँ अपनी ओरसे चोरी या गुप्त हत्या आदि कोई पापकर्म न होने दे

bhīṣma uvāca |

māyā-vibhedānupasarjanāni tathaiva pāpaṁ na yaśaḥ-prayogāt |

āptair manuṣyair upacārayet pureṣu rāṣṭreṣu ca samprayuktān ||

Bhīṣma berkata: Seorang raja hendaklah, melalui para ejen yang dipercayai, menggerakkan pelbagai muslihat—mewujudkan perpecahan dan permusuhan sesama sendiri di kota-kota dan wilayah musuh. Baginda juga boleh menempatkan perisik di sana dengan penyamaran. Namun, demi memelihara nama baiknya, baginda mesti memastikan bahawa tiada perbuatan berdosa seperti mencuri atau pembunuhan sulit dilakukan dari pihaknya atas nama dasar negara.

मायाdeception, trickery
माया:
Karma
TypeNoun
Rootमाया
FormFeminine, Accusative, Singular
विभेदान्divisions, dissensions
विभेदान्:
Karma
TypeNoun
Rootविभेद
FormMasculine, Accusative, Plural
उपसर्जनानिsubsidiary measures, auxiliary acts
उपसर्जनानि:
Karma
TypeNoun
Rootउपसर्जन
FormNeuter, Accusative, Plural
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
पापम्sin, wrongdoing
पापम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाप
FormNeuter, Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
यशःfame, reputation
यशः:
TypeNoun
Rootयशस्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
प्रयोगात्from (its) employment/use; by resorting to
प्रयोगात्:
Apadana
TypeNoun
Rootप्रयोग
FormMasculine, Ablative, Singular
आप्तैःby trusted (persons)
आप्तैः:
Karana
TypeAdjective
Rootआप्त
FormMasculine, Instrumental, Plural
मनुष्यैःby men, by persons
मनुष्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
उपचारयेतshould employ/handle/operate (with), should manage
उपचारयेत:
TypeVerb
Rootउप-चर्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
पुरेषुin cities
पुरेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुर
FormNeuter, Locative, Plural
राष्ट्रेषुin kingdoms/territories
राष्ट्रेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराष्ट्र
FormNeuter, Locative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
सम्प्रयुक्तान्employed/appointed/engaged
सम्प्रयुक्तान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसम्-प्र-युज्
FormPast Passive Participle (क्त), Masculine, Accusative, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhishma
K
king (rājā)
T
trusted agents (āptaiḥ manuṣyaiḥ)
E
enemy cities (pureṣu)
E
enemy provinces/kingdoms (rāṣṭreṣu)
S
spies in disguise (contextual: gūptacarāḥ, chadma-veṣa)