Shloka 10
Duryodhana’s Post-Duel Lament and Instructions (भग्नसक्थस्य विलापः)
Devanagari script
चिन्तयानो महाभागां गान्धारी तपसान्विताम् । घोरेण तपसा युक्तां त्रैलोक्यमपि सा दहेत्
Transliteration
cintayāno mahābhāgāṃ gāndhārīṃ tapasānvitām | ghoreṇa tapasā yuktāṃ trailokyam api sā dahet ||
Translation
Tatkala baginda merenung tentang Gandhārī yang mulia—yang diperkukuh oleh tapa—baginda menyangka bahawa dengan pertapaan yang dahsyat itu, baginda permaisuri mampu membakar bahkan tiga alam sekali pun.
Word by Word
चिन्तयानःthinking/pondering
चिन्तयानः:
Karta
TypeVerb
Rootचिन्तयत् (चिन्तय् धातु, causative of चिन्त्)
Formवर्तमानकालिक कर्तरि शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महाभागाम्most fortunate/noble (woman)
महाभागाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहाभागा
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गान्धारीम्Gandhārī
गान्धारीम्:
Karma
TypeNoun
Rootगान्धारी
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तपसाby austerity
तपसा:
Karana
TypeNoun
Rootतपस्
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अन्विताम्endowed with/possessed of
अन्विताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्वित
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used adjectivally), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
घोरेणterrible/fierce
घोरेण:
Karana
TypeAdjective
Rootघोर
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
तपसाby austerity
तपसा:
Karana
TypeNoun
Rootतपस्
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
युक्ताम्joined with/possessed of
युक्ताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootयुक्त
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used adjectivally), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
साshe
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सः/सा/तत्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दहेत्might burn/ could burn
दहेत्:
TypeVerb
Rootदह्
Formविधिलिङ्, potential/optative, प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaG
GāndhārīT
Trailokya (the three worlds)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes