Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

Duryodhana-vadha-pratikriyā: Harṣa, Nindā, and Kṛṣṇa’s Nīti-vyākhyā (Śalya-parva 60)

युद्धदीक्षां प्रविश्याजी रणयज्ञं वितत्य च । हुत्वा55त्मानममित्राग्नौ प्राप चावभूथं यश:,'युद्धकी दीक्षा ले संग्रामभूमिमें प्रविष्ट हो रणयज्ञका विस्तार करके शत्रुरूपी प्रज्वलित अग्निमें अपने शरीरकी आहुति दे दुर्योधनने सुयशरूपी अवभूथ-स्नानका शुभ अवसर प्राप्त किया है”

yuddhadīkṣāṁ praviśyājī raṇayajñaṁ vitatya ca | hutvātmānam amitrāgnau prāpa cāvabhūthaṁ yaśaḥ |

Sañjaya berkata: Setelah memasuki upacara penyucian untuk perang dan membentangkan korban suci yang bernama peperangan, dia mempersembahkan dirinya sendiri ke dalam api musuh yang menyala-nyala. Maka Duryodhana pun mencapai mandi penutup yang bertuah—avabhṛtha—yakni avabhṛtha berupa kemasyhuran yang kekal.

युद्धदीक्षाम्the war-initiation (vow/rite)
युद्धदीक्षाम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुद्धदीक्षा
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-विश्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
रणयज्ञम्the battle-sacrifice
रणयज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootरणयज्ञ
FormMasculine, Accusative, Singular
वितत्यhaving spread/extended
वितत्य:
Karta
TypeVerb
Rootवि-तन्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
and
:
TypeIndeclinable
Root
हुत्वाhaving offered (as oblation)
हुत्वा:
Karta
TypeVerb
Rootहु
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
आत्मानम्himself (his body/self)
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
अमित्राग्नौin the enemy-fire
अमित्राग्नौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअमित्राग्नि
FormMasculine, Locative, Singular
प्रापattained/obtained
प्राप:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
अवभूथम्the avabhṛtha-bath (final ceremonial bath)
अवभूथम्:
Karma
TypeNoun
Rootअवभूथ
FormNeuter, Accusative, Singular
यशःglory/fame
यशः:
Karma
TypeNoun
Rootयशस्
FormNeuter, Accusative, Singular

संजय उवाच

संजय (Sañjaya)
दुर्योधन (Duryodhana)
अमित्र (enemies/foes, collectively)
रणयज्ञ (the war-sacrifice, as a conceptual object)
अग्नि (fire, metaphorical: enemy as fire)
अवभूथ/अवभृथ (avabhṛtha, the concluding bath rite)