Shloka 45

गदायुद्धप्रतिज्ञा — The Vow and Terms of the Mace Duel

Devanagari script

क्षीणरत्नां च पृथिवीं हतक्षत्रियपुड्रवाम्‌ । न हात्सहाम्यहं भोक्तुं विधवामिव योषितम्‌

Transliteration

kṣīṇaratnāṃ ca pṛthivīṃ hatakṣatriyapuṅgavām | na hāt sahāmy ahaṃ bhoktuṃ vidhavām iva yoṣitam ||

Translation

Duryodhana berkata: “Bumi ini telah dilucutkan daripada segala ratnanya, dan para kṣatriya terunggulnya telah dibunuh. Aku tidak sanggup menikmati bumi ini—seperti seorang wanita yang menjadi balu—hilang seri dan perlindungan.”

Word by Word

• क्षीणरत्नाम्: deprived of jewels/treasures
• क्षीणरत्नाम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: क्षीणरत्ना (क्षीण + रत्न)
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• पृथिवीम्: the earth
• पृथिवीम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पृथिवी
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• हतक्षत्रियपुङ्गवाम्: whose best Kshatriyas are slain
• हतक्षत्रियपुङ्गवाम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: हतक्षत्रियपुङ्गवा (हत + क्षत्रिय + पुङ्गव)
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• ह: indeed/for emphasis
• Type: Indeclinable
• Root: ह

• अत्सहामि: I am able to endure / I can bear
• Type: Verb
• Root: सह्
• Form: Present, First, Singular, Parasmaipada

• अहम्: I
• अहम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: अहम्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• भोक्तुम्: to enjoy/consume
• Type: Verb
• Root: भुज्
• Form: Tumun (infinitive)

• विधवाम्: widowed
• विधवाम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: विधवा
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• इव: like/as
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• योषितम्: a woman
• योषितम्: Karma
• Type: Noun
• Root: योषित्
• Form: Feminine, Accusative, Singular

Speaker

दुर्योधन उवाच

Characters & Entities

• Duryodhana
• Pṛthivī (the Earth/kingdom)
• Kṣatriyas (warrior class)