Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Chapter 14: Divyāstra-Prayoga and Ṛṣi Intervention (दिव्यास्त्रप्रयोगः ऋषिसमागमश्च)

उभौ शमयितुं वीरौ भारद्वाजधनंजयौ,सम्पूर्ण धर्मोके ज्ञाता तथा समस्त प्राणियोंके हितैषी वे दोनों परम तेजस्वी मुनि अश्वत्थामा और अर्जुन--इन दोनों वीरोंको शान्त करनेके लिये इनके प्रज्वलित अस्त्रोंके बीचमें खड़े हो गये

ubhau śamayituṁ vīrau bhāradvāja-dhanañjayau, sampūrṇa-dharmau jñātārau tathā samasta-prāṇināṁ hitaiṣiṇau; tau dvau parama-tejasvī munī aśvatthāmā arjunaś ca—etau vīrau śāntayituṁ tayoḥ prajvalitāstrayoḥ madhye sthitau.

Vaiśampāyana berkata: Untuk mendamaikan dua wira itu—putera Bhāradvāja (Aśvatthāmā) dan Dhanañjaya (Arjuna)—dua orang resi yang amat bercahaya, teguh dalam dharma, tajam pertimbangannya, serta mengutamakan kebajikan semua makhluk, berdiri di antara senjata mereka yang sedang menyala dan siap digunakan, demi menahan pertikaian sebelum membawa kebinasaan yang lebih luas.

उभौboth
उभौ:
Karta
TypeAdjective
Rootउभ
FormMasculine, Nominative, Dual
शमयितुम्to pacify, to calm
शमयितुम्:
Karma
TypeVerb
Rootशम् (शमयति)
FormTumun (infinitive)
वीरौtwo heroes
वीरौ:
Karma
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Accusative, Dual
भारद्वाजधनंजयौBhāradvāja (Aśvatthāman) and Dhanañjaya (Arjuna)
भारद्वाजधनंजयौ:
Karma
TypeNoun
Rootभारद्वाज + धनंजय
FormMasculine, Accusative, Dual
सम्पूर्णःcomplete, perfect
सम्पूर्णः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्पूर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मज्ञःknower of dharma
धर्मज्ञः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाand, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
समस्तप्राणिहितैषीwell-wisher of all living beings
समस्तप्राणिहितैषी:
Karta
TypeAdjective
Rootसमस्त + प्राणि + हितैषिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
वेthose two
वे:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सः)
FormMasculine, Nominative, Dual
द्वौtwo
द्वौ:
Karta
TypeAdjective
Rootद्वि
FormMasculine, Nominative, Dual
परमतेजस्वीsupremely radiant/powerful
परमतेजस्वी:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम + तेजस्विन्
FormMasculine, Nominative, Dual
मुनिsages
मुनि:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Nominative, Dual
अश्वत्थामाAśvatthāman
अश्वत्थामा:
Karta
TypeNoun
Rootअश्वत्थामन्
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
एतयोःof these two
एतयोः:
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Genitive, Dual
वीरयोःof the two heroes
वीरयोः:
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Genitive, Dual
शान्तिंpeace, pacification
शान्तिं:
Karma
TypeNoun
Rootशान्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
कर्तुम्to do, to make
कर्तुम्:
TypeVerb
Rootकृ
FormTumun (infinitive)
प्रज्वलितास्त्रयोःof the two blazing missiles/weapons
प्रज्वलितास्त्रयोः:
TypeNoun
Rootप्रज्वलित + अस्त्र
FormNeuter, Genitive, Dual
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootमध्य
स्थितौstood, stationed
स्थितौ:
Karta
TypeVerb
Rootस्था
FormKta (past passive participle), used adjectivally, Masculine, Nominative, Dual

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Aśvatthāmā
A
Arjuna (Dhanañjaya)
B
Bhāradvāja
A
Astra (blazing weapons)

Educational Q&A

Even in the aftermath of catastrophe, dharma expresses itself as restraint: those who truly seek the welfare of all beings intervene to prevent escalation, placing ethical responsibility above victory or vengeance.

Aśvatthāmā and Arjuna are poised with blazing, empowered weapons against each other. Two dharma-knowing sages step between them to calm both warriors and avert a destructive exchange.