Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

अर्हणनिर्णयः

Decision on the Highest Honor at the Assembly

कृशानर्थास्तत: केचिदकृशांस्तत्र कुर्वते । अवृशांश्व व॒शांक्षक्रुहेतुभि: शास्त्रनिश्चयै:,कुछ विद्वान शास्त्रनिश्चित नाना प्रकारके तर्कों और युक्तियोंसे दुर्बल पक्षोंको पुष्ट और पुष्ट पक्षोंको दुर्बल सिद्ध कर देते थे

kṛśān arthās tataḥ kecid akṛśāṁs tatra kurvate | avṛśāṁś ca vaśāṁś cakruḥ hetubhiḥ śāstra-niścayaiḥ ||

Vaiśampāyana berkata: Kemudian, dalam perhimpunan itu, segelintir sarjana—bersenjata alasan dan ketetapan yang dipetik daripada śāstra—mampu menjadikan pendirian yang lemah tampak kuat, dan juga melemahkan pendirian yang kuat, melalui pelbagai cara hujah. Pemandangan itu menonjolkan bahawa kepintaran, apabila digunakan semata-mata untuk menang, boleh memesongkan pertimbangan dan menggoncang apa yang benar.

कृशान्weak (ones/arguments)
कृशान्:
Karma
TypeAdjective
Rootकृश (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
अर्थान्meanings/points (theses)
अर्थान्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
केचित्some (people)
केचित्:
Karta
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
अकृशान्not-weak/strong (ones/arguments)
अकृशान्:
Karma
TypeAdjective
Rootअकृश (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
तत्रthere/in that context
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
कुर्वतेthey make/do
कुर्वते:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
FormPresent, Third, Plural, Ātmanepada
अवृशान्not-strong/weak (ones/arguments)
अवृशान्:
Karma
TypeAdjective
Rootअवृष (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
वृशान्strong (ones/arguments)
वृशान्:
Karma
TypeAdjective
Rootवृष (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
अक्षक्रुहेतुभिःby causes/grounds like dice-and-gambling (i.e., various specious grounds)
अक्षक्रुहेतुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootअक्षक्रुहेतु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
शास्त्रनिश्चयैःby scripturally-determined conclusions
शास्त्रनिश्चयैः:
Karana
TypeNoun
Rootशास्त्रनिश्चय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana

Educational Q&A

The verse cautions that mastery of logic and śāstra can be used to manipulate perception—making the weak seem strong and the strong seem weak—so ethical discernment (dharma-buddhi) must guide debate, not mere victory.

Vaiśampāyana describes the atmosphere of the royal assembly: learned disputants employ varied arguments and śāstric conclusions to overturn positions, showcasing the power—and potential misuse—of intellectual skill in courtly settings.