Shloka 40

Adhyāya 31: Rājasūya-samāgama — The Gathering of Kings and the Ordering of Hospitality

Devanagari script

सहदेवस्तु धर्मात्मा सैन्यं दृष्टवा भयार्दितम्‌ | परीतमग्निना राजन्‌ नाकम्पत यथाचल: । उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा सो5ब्रवीत्‌ पावकं तत:,राजन! धर्मात्मा सहदेव अग्निसे व्याप्त हुई अपनी सेनाको भयसे पीड़ित देख पर्वतकी भाँति अविचल भावसे खड़े रहे, भयसे कम्पित नहीं हुए। उन्होंने आचमन करके पवित्र हो अग्निदेवसे इस प्रकार कहा

Transliteration

sahadevas tu dharmātmā sainyaṁ dṛṣṭvā bhayārditam | parītam agninā rājan nākampata yathācalaḥ | upaspṛśya śucir bhūtvā so ’bravīt pāvakaṁ tataḥ |

Translation

Vaiśampāyana berkata: Wahai Raja, Sahadeva yang berjiwa dharma, melihat tenteranya tertekan oleh ketakutan dan dikepung api, tidak pun menggigil, tetapi berdiri teguh seperti gunung. Setelah melakukan ācamana dan menjadi suci menurut upacara, lalu baginda berkata kepada Agni, Dewa Api, demikianlah.

Word by Word

• {'sahadevaḥ': 'Sahadeva (the youngest Pāṇḍava)', 'tu': 'but, indeed', 'dharmātmā': 'righteous-souled

• one whose nature is dharma', 'sainyam': 'army, host', 'dṛṣṭvā': 'having seen', 'bhayārditam': 'afflicted/tormented by fear', 'parītam': 'surrounded, encompassed', 'agninā': 'by fire

• by Agni', 'rājan': 'O King (address to the listener, Janamejaya)', 'na akampata (nākampata)': 'did not shake

• did not tremble', 'yathā': 'like, as', 'acalaḥ': 'a mountain

• immovable', 'upaspṛśya': 'having sipped water for purification (ācamana)', 'śuciḥ': 'pure, cleansed', 'bhūtvā': 'having become', 'abravīt': 'said, spoke', 'pāvakam': 'the Fire-god

• purifier (Agni)', 'tataḥ': 'then, thereafter'}

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Sahadeva
• Agni (Pāvaka)
• the army (sainya)
• King Janamejaya (implied by 'rājan')