Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Adhyāya 31: Rājasūya-samāgama — The Gathering of Kings and the Ordering of Hospitality

सुकुमारं वशे चक्रे सुमित्रं च नराधिपम्‌ । तथैवापरमत्स्यांश्ष व्यजयत्‌ स पटच्चरान्‌,इसके बाद राजा सुकुमार तथा सुमित्रको वशमें किया। इसी प्रकार अपर मत्स्यों और लुटेरोंपर भी विजय प्राप्त की। तदनन्तर निषाददेश तथा पर्वतप्रवर गोशृंगको जीतकर बुद्धिमान्‌ सहदेवने राजा श्रेणिमान्‌को वेगपूर्वक परास्त किया

sukumāraṁ vaśe cakre sumitraṁ ca narādhipam | tathaivāparamatsyāṁś ca vyajayat sa paṭaccarān |

Vaiśampāyana berkata: “Baginda menundukkan Raja Sukumāra dan juga Raja Sumitra. Demikian pula baginda menakluk para ketua Matsya yang selebihnya serta menewaskan para perompak yang merajalela.”

सुकुमारम्Sukumāra (name), as object
सुकुमारम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुकुमार
FormMasculine, Accusative, Singular
वशेin (his) control/subjection
वशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवश
FormMasculine, Locative, Singular
चक्रेmade, brought (into)
चक्रे:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Ātmanepada
सुमित्रम्Sumitra (name), as object
सुमित्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुमित्र
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
नराधिपम्the king (lord of men)
नराधिपम्:
Karma
TypeNoun
Rootनराधिप
FormMasculine, Accusative, Singular
तथाthus, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अपरमत्स्यान्other Matsyas (people of Matsya)
अपरमत्स्यान्:
Karma
TypeNoun
Rootअपर-मत्स्य
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
व्यजयत्conquered, defeated
व्यजयत्:
Karta
TypeVerb
Rootजि
FormImperfect (Laṅ), Third, Singular, Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पटच्चरान्robbers, marauders
पटच्चरान्:
Karma
TypeNoun
Rootपटच्चर
FormMasculine, Accusative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
S
Sukumāra
S
Sumitra
M
Matsya (people/region)
P
paṭaccarāḥ (bandits/marauders)

Educational Q&A

The verse underscores a kingly duty (rājadharma): establishing order by bringing rival rulers into lawful submission and suppressing banditry. Legitimate force is portrayed as serving stability and protection, contrasting with predatory violence.

In the account narrated by Vaiśampāyana, the conquering leader subdues King Sukumāra and King Sumitra, then defeats remaining Matsya leaders and roaming marauders, as part of a wider campaign of regional subjugation.