Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

Kṛṣṇasya Khāṇḍavaprasthāt Dvārakā-prayāṇaḥ | Krishna’s Departure for Dvārakā

आहुकं पितरं वृद्ध मातरं च यशस्विनीम्‌ । अभिवाद्य बल॑ चैव स्थित: कमललोचन:,कमलनयन श्रीकृष्णने राजा उम्रसेन, बूढ़े पिता वसुदेव और यशस्विनी माता देवकीको प्रणाम करके बलरामजीके चरणोंमें मस्तक झुकाया

Āhukaṁ pitaraṁ vṛddhaṁ mātaraṁ ca yaśasvinīm | abhivādya balaṁ caiva sthitaḥ kamalalocanaḥ ||

Vaiśampāyana berkata: Yang bermata laksana teratai itu, setelah memberi salam hormat kepada ayahandanya yang lanjut usia, Āhuka, dan bonda yang termasyhur, kemudian turut menunduk memberi penghormatan kepada Bala (Balarāma) lalu berdiri di hadapan mereka—suatu gambaran ketertiban dalam takzim, mendahulukan bakti kepada ibu bapa dan hormat kepada para tua-tua.

आहुकम्Āhuka (Ugrasena)
आहुकम्:
Karma
TypeNoun
Rootआहुक
FormMasculine, Accusative, Singular
पितरम्father
पितरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Accusative, Singular
वृद्धम्aged, old
वृद्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवृद्ध
FormMasculine, Accusative, Singular
मातरम्mother
मातरम्:
Karma
TypeNoun
Rootमातृ
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
यशस्विनीम्glorious, renowned
यशस्विनीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootयशस्विनी
FormFeminine, Accusative, Singular
अभिवाद्यhaving saluted
अभिवाद्य:
TypeVerb
Rootअभि-√वद्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund), Non-finite
बलम्Bala (Balarāma)
बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबल
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
स्थितःstood, remained
स्थितः:
Karta
TypeVerb
Root√स्था
Formक्त (past passive participle used adjectivally), Masculine, Nominative, Singular
कमल-लोचनःlotus-eyed (Krishna)
कमल-लोचनः:
Karta
TypeAdjective
Rootकमललोचन
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Ā
Āhuka
F
father (pitṛ)
M
mother (mātṛ)
B
Bala (Balarāma)
K
Kamalalocana (the lotus-eyed one, i.e., Śrī Kṛṣṇa)

Educational Q&A

The verse foregrounds dharmic etiquette: honoring parents and elders through formal salutation and humble posture. Ethical life begins with reverence, self-restraint, and recognition of one’s relational duties.

The lotus-eyed figure (commonly understood as Śrī Kṛṣṇa) greets his aged father Āhuka and his illustrious mother, then also pays respect to Bala (Balarāma), and stands before them in a composed, respectful manner.